Yer Adları Değişirken Silinen Hafıza

Türkiye'de 1913'ten 1985'e kadar yaklaşık 28.000 yer adının değiştirildiği resmî kayıtlara geçmiştir. Bu sadece bir aşiretin değil, bu topraklarda yaşamış herkesin meselesidir. İsmi değişen köyler arasında Türkçe, Kürtçe, Ermenice, Rumca, Arapça, Gürcüce, Lazca, Süryanice ad taşıyan köyler vardır. Hatta alay konusu olur diye Türkçe köy adları bile değiştirilmiştir.

Bir köyün adı değişince sadece tabela değişmez; o köyde yaşayan Türk'ün de, Kürt'ün de, aşiretlinin de, aşiret olmayan yerleşik halkın da çocukluk hatırası, dedesinin mezarının yeri, tarlasının, yaylasının adı silinir.

Bu sayfayı butun-asiretler olarak açmamızın sebebi şudur: Aşiretler yerleşik hayata en son geçen topluluklar olduğu için, eski yer adlarını sözlü gelenekte en uzun süre yaşatanlar onlardır. Bu yüzden sizden ricamız, bildiğiniz eski adları -ister aşiret ister köy halkı olsun- yorumlara yazmanızdır. Gelen her katkı, bu ortak hafızayı kurtarmak içindir.

Uygulama
1952 yılında İçişleri Bakanlığı bünyesinde “Ad Değiştirme İhtisas Kurulu” kurulmuştur. Kurulda Türk Dil Kurumu, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Genelkurmay Başkanlığı ve ilgili bakanlık temsilcileri görev almıştır. Kurul 1978 yılına kadar çalışmalarını sürdürmüştür.

Kapsam
Değiştirilen yer adları, köken bakımından Ermenice, Kürtçe, Yunanca, Arapça, Gürcüce, Lazca, Süryanice ve diğer dillerde olan isimleri kapsamaktadır. Ayrıca anlamı “gurur incitici, alay edilmesine fırsat tanıyan” Türkçe isimler de değiştirilmiştir.

Kaynak
İl, ilçe ve köy bazındaki eski-yeni ad listeleri, İçişleri Bakanlığı’nın “Köylerimiz 1968” adlı yayınında il il yer almaktadır. Ek kaynak: Sevan Nişanyan, Index Anatolicus.

Katkı Çağrısı
Aşağıdaki listede il seçerek o ildeki değişen yer adlarını görebilirsiniz. Resmî kayıtlara girmeyen, sözlü gelenekte yaşayan eski yer adlarını biliyorsanız, ilgili il sayfasındaki yorum bölümüne ekleyebilirsiniz. Gelen katkılar * işaretiyle belirtilip teyit edildikten sonra listeye eklenmektedir.