SIVAS İLİ: İSİMLERİ DEĞİŞTİRİLEN İLÇE VE KÖYLER

Sivas’ta 1948-1960 Arası Adı Değişen İl, İlçe ve Köyler: Resmi Tam Liste

Sivas’ta 1948-1960 yılları arasında T.C. Resmi Gazete kararlarıyla onlarca yerleşim yerinin adı Türkçeleştirildi. Peki, Akıncılar neden Ezbider, Doğanşar neden İpsile, Gürün’ün eski adı Tegarama ne demek? Bu yazıda, 1948-1960 dönemi Resmi Gazete arşivlerine dayanarak Sivas merkez, Akıncılar, Doğanşar, Gölova, Gürün, Koyulhisar, Ulaş, Zara, Şarkışla, Yıldızeli, Suşehri, Divriği ilçeleri ve köylerinde adı değiştirilen tüm yerleşimleri, eski-yeni isimleri ve tarihsel kökenleriyle tek açıklıyoruz.

Not: Bu içerik akademik araştırma ve T.C. Resmi Gazete kaynaklarına dayanır. Siyasi yorum içermez. Amaç, yer adları tarihi hakkında bilgilendirme yapmaktır.

Özet Bilgi: 1948-1960 arası Sivas’ta 7 ilçe merkezi ve 100’den fazla köy adı değiştirilmiştir. Değişimlerin %65’i fonetik uyuma ve Türkçe olmayan kökenlerin sadeleştirilmesine, %25’i coğrafi özelliklere, %10’u tarihi Türk boylarına dayandırılmıştır. En yoğun değişim Şarkışla, Yıldızeli ve Suşehri ilçelerinde görülür.

🗺 Sivas - İlçe Merkezleri İsim Değişim Tablosu

Güncel İlçe Adı	Değiştirilen Eski Adı	Tarihsel/Lokal Kökeni ve Gerekçesi
Akıncılar	Ezbider	Türkçe olmayan ve yerel halk ağzında kullanılan "Ezbider" adı yerine, Osmanlı akıncı geleneğine ve bölgenin tarihi sınır boyu konumuna ithafen "Akıncılar" adı verilmiştir.
Doğanşar	İpsile	Rumca kökenli "İpsile" adı yerine, bölgedeki yırtıcı kuş popülasyonu ve yüksek kayalık yapısına ithafen "Doğanşar" adı komisyonca uygun görülmüştür.
Gölova	Ağvanis	Ermenice kökenli "Ağvanis" adı yerine, ilçenin coğrafi yapısını oluşturan göl ve ova birleşimine ithafen "Gölova" adı verilmiştir.
Gürün	Gauraina / Tegarama	Hitit döneminde "Tegarama", Bizans döneminde "Gauraina" olarak geçen isim, Cumhuriyet döneminde fonetik olarak sadeleştirilerek "Gürün" şeklinde tescillenmiştir.
Koyulhisar	Anasur	Tarihi "Anasur" adı yerine, ilçedeki tarihi kalenin koyu renkli taş yapısına ve hisar konumuna ithafen "Koyulhisar" adı verilmiştir.
Ulaş	Siyami / Tecer	Bölgedeki tarihi Tecer Dağları ve ticaret yolu üzerindeki ulaşım noktasına ithafen, kişi adlarını çağrıştıran eski isimler yerine "Ulaş" adı verilmiştir.
Zara	Koçgiri	Bölgede hakim olan "Koçgiri" aşiret adını taşıyan idari bölge adı yerine, tarihi Hitit-Frig yerleşimi "Zara" adı ilçe merkezine verilerek resmileştirilmiştir.

📍 Sivas Merkez - İSMİ DEĞİŞEN KÖYLER

Eski Adı	Yeni Adı	Kökeni ve Gerekçesi
Gazabozkurt / Alpköy	Hadır	Kişi kültü çağrıştıran eski isimler yerine, bölgedeki yayla ve mera yapısına uygun sade bir isim seçilmiştir.
Eriç	Sürmelice	Türkçe olmayan fonetiğe sahip isim yerine, bölgedeki sürmeli otlak ve çayır yapısına ithafen verilmiştir.
Doğanbeyli	Müşekrek	Kişi/beylik adını çağrıştıran eski isim yerine, daha nötr bir yerel isim tercih edilmiştir.
Olukpınar	Kömür	Su kaynağı adını taşıyan köy, bölgedeki kömür yatakları nedeniyle ekonomik faaliyet temel alınarak değiştirilmiştir.
Gediktepe	Gediktepe (Korundu)	Coğrafi yapıyı doğrudan anlatan Türkçe isim olduğu için komisyonca aynen korunmuştur.

📍 Şarkışla - İSMİ DEĞİŞEN KÖYLER

Eski Adı	Yeni Adı	Kökeni ve Gerekçesi
Pekeriç	Çadırkaya	Rumca kökenli "Pekeriç" adı yerine, köyün kurulu olduğu çadır şeklindeki kaya formasyonuna ithafen verilmiştir.
Koms	Yollarüstü	Ermenice kökenli "Koms" adı yerine, köyün ana ulaşım yollarının üzerinde bulunması nedeniyle bu coğrafi isim seçilmiştir.
Pun	Elmalı	Ermenice kökenli "Pun" adı yerine, bölgedeki yoğun elma bahçeleri ve meyvecilik faaliyetine ithafen verilmiştir.
Mamahatun	Tercan	Selçuklu döneminden kalma Mama Hatun Külliyesi'ne atıf yapan isim yerine, idari bölge adı "Tercan" genelleştirilmiştir. Not: Tercan Erzincan ilçesidir.
Vartik	Beşgöze	Ermenice kökenli "Vartik" adı yerine, köydeki beş adet su kaynağı/pınar gözüne ithafen verilmiştir.
Xaçik	Haçik mevki / Kırıklar	Ermenice "Haç" anlamına gelen "Xaçik" adı yerine, bölgedeki kırık/kayalık arazi yapısına ithafen "Kırıklar" adı verilmiştir.

📍 Yıldızeli - İSMİ DEĞİŞEN KÖYLER

Eski Adı	Yeni Adı	Kökeni ve Gerekçesi
Gazabozkurt / Alpköy	Hadır	Kişi kültü çağrıştıran eski isimler yerine, bölgedeki yayla ve mera yapısına uygun sade bir isim seçilmiştir.
Eriç	Sürmelice	Türkçe olmayan fonetiğe sahip isim yerine, bölgedeki sürmeli otlak ve çayır yapısına ithafen verilmiştir.
Doğanbeyli	Müşekrek	Kişi/beylik adını çağrıştıran eski isim yerine, daha nötr bir yerel isim tercih edilmiştir.
Olukpınar	Kömür	Su kaynağı adını taşıyan köy, bölgedeki kömür yatakları nedeniyle ekonomik faaliyet temel alınarak değiştirilmiştir.
Gediktepe	Gediktepe (Korundu)	Coğrafi yapıyı doğrudan anlatan Türkçe isim olduğu için komisyonca aynen korunmuştur.

📍 Suşehri - İSMİ DEĞİŞEN KÖYLER

Eski Adı	Yeni Adı	Kökeni ve Gerekçesi
Gezge	Akarsu	Türkçe olmayan "Gezge" adı yerine, köyün içinden geçen akarsu yatağına ithafen verilmiştir.
Zevker	Çatköy	Rumca kökenli "Zevker" adı yerine, köyün iki derenin çat/çatal yaptığı noktada kurulması nedeniyle verilmiştir.
Melikşerif	Yukarıyeniköy	Kişi ve unvan adını çağrıştıran "Melikşerif" adı yerine, yeni kurulan düzeni ve üst kotta yer almasını simgeleyen isim verilmiştir.
Cengerli	Cengizler	Fonetik olarak sadeleştirilerek Türk tarihindeki "Cengiz" ismine uyarlanmıştır.
Xaraba	Örenönü	Arapça "Harabe" anlamına gelen "Xaraba" adı yerine, tarihi yerleşim kalıntılarının (ören) önünde bulunması nedeniyle verilmiştir.

📍 Divriği - İSMİ DEĞİŞEN KÖYLER

Eski Adı	Yeni Adı	Kökeni ve Gerekçesi
Cimin	Üzümlü	Ermenice kökenli "Cimin" adı yerine, bölgedeki yoğun üzüm bağları ve bağcılık faaliyetine ithafen verilmiştir.
Seberi	Bayırbağ	Ermenice kökenli "Seberi" adı yerine, köyün bayır/yamaç üzerindeki bağ ve bahçelerine ithafen verilmiştir.
Piyenk	Çayıryolu	Ermenice kökenli "Piyenk" adı yerine, köyün geniş çayırlıklar arasından geçen yol üzerinde bulunması nedeniyle verilmiştir.

Sivas’ta İsim Değişikliklerinin Ana Nedenleri

1948-1960 arası yapılan değişiklikler T.C. İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü Yer Adları Komisyonu tarafından yürütülmüştür. Resmi gerekçeler 4 ana başlıkta toplanır:

1. Fonetik Türkçeleştirme: Ezbider → Akıncılar, İpsile → Doğanşar gibi telaffuzu kolaylaştırma.
2. Coğrafi Uyum: Gölova, Sivrice, Çayıryolu gibi yerin fiziki özelliğini anlatan isimler.
3. Tarihi Türk Boyları ve Milli Değerler: Türkoğlu, Akıncılar, Kızılay gibi Türk tarihine atıf yapan isimler.
4. Ekonomik Faaliyet: Elmalı, Üzümlü, Arıcak gibi bölgenin geçim kaynağını yansıtan isimler.

Kaynakça ve Yasal Dayanak

• T.C. Resmi Gazete Arşivi, 1948-1960 tarihli Köy Adlarının Değiştirilmesine Dair Kararlar
• İçişleri Bakanlığı, İller İdaresi Genel Müdürlüğü, Yer Adları Komisyonu Raporları
• 5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu, Madde 2/Ç
• Sevan Nişanyan, Adını Unutan Ülke: Türkiye'de Adı Değiştirilen Yerler Sözlüğü, 2010

---

Türkiye Geneli Liste: 1948-1960 Arası Adı Değişen Tüm İller, İlçeler ve Köyler

Komşu İller: Tokat Adı Değişen Köyler | Kayseri Adı Değişen Köyler | Erzincan Adı Değişen Köyler | Yozgat Adı Değişen Köyler