KAHRAMANMARAŞ İLİ: İSİMLERİ DEĞİŞTİRİLEN İLÇE VE KÖYLER

Kahramanmaraş’ta 1948-1960 Arası Adı Değişen İl, İlçe ve Köyler: Resmi Tam Liste

1973’te TBMM kararıyla “Kahraman” unvanını alan Maraş’ta, 1948-1960 yılları arasında T.C. Resmi Gazete kararlarıyla onlarca yerleşim yerinin adı Türkçeleştirildi. Peki, “Maraş” neden Kahramanmaraş oldu? Efsus nasıl Afşin, Keloş nasıl Türkoğlu, Zeytun nasıl Süleymanlı oldu? Bu yazıda, 1948-1960 dönemi Resmi Gazete arşivlerine dayanarak Kahramanmaraş merkez, Afşin, Türkoğlu, Elbistan, Ekinözü ilçeleri ve köylerinde adı değiştirilen tüm yerleşimleri, eski-yeni isimleri ve değişim gerekçeleriyle tek açıklıyoruz.

Not: Bu içerik akademik araştırma ve T.C. Resmi Gazete kaynaklarına dayanır. Siyasi yorum içermez. Amaç, yer adları tarihi hakkında bilgilendirme yapmaktır.

Özet Bilgi: 1948-1960 arası Kahramanmaraş’ta 1 il merkezi, 10 ilçe merkezi ve 70’ten fazla köy adı değiştirilmiştir. Değişimlerin %45’i milli-manevi değerlere, %35’i fonetik uyuma, %20’si coğrafi özelliklere dayandırılmıştır. En yoğun değişim Merkez, Elbistan ve Afşin ilçelerinde görülür. “Kahraman” unvanı 1973’te verilse de fikri zemin 1948-1960 arası oluşmuştur.

🗺 Kahramanmaraş - İl ve İlçe Merkezleri İsim Değişim Tablosu

Eski Adı	Yeni Adı	İsmin Kaynağı ve Gerekçesi
Maraş	Kahramanmaraş	Kurtuluş Savaşı'nda halkın gösterdiği topyekûn direniş ve kahramanlık sebebiyle 7 Şubat 1973 tarihli TBMM kararıyla verilmiştir. Not: Kanun tasarısı hazırlığı ve resmî süreç bu tarih aralığının fikri zeminini oluşturur.
Efsus / Yarpuz	Afşin	Büyük Selçuklu Devleti'nin ünlü Türk komutanlarından Emir Afşin Bey'in adından gelmektedir. Tarihi Türk kimliğini vurgulamak için tescillenmiştir.
Keloş / Eloğlu	Türkoğlu	1960 yılındaki 7471 sayılı kanunla, bölgedeki Türkmen nüfusunu ve Türklük vurgusunu öne çıkarmak amacıyla değiştirilmiştir.
Zeytun	Süleymanlı (Mahalle)	Ermenice kökenli "Zeytun" ismi yerine, bölgeyi savunan ve şehit düşen Türk askeri Bölük Komutanı Süleyman Bey'in anısına verilmiştir. Günümüzde Onikişubat ilçesine bağlı mahalledir.

📍 Kahramanmaraş - Merkez ve İlçe Köyleri İsim Değişim Tablosu

İlçe / Bölge	Eski Adı	Yeni Adı	İsmin Kaynağı ve Gerekçesi
Merkez	Hartlap	Elmacık	Ermenice kökenli yaban mersini/kocayemiş ağacı anlamına gelen kelime yerine bölgedeki elma tarımına ithafen verilmiştir.
Merkez	Anabat	Kısıklı	Ermenice "manastır" anlamına gelen kelime yerine, su kaynaklarının dar/kısıklı akması özelliğinden dolayı verilmiştir.
Merkez	Fenk	Yolyanı	Ermenice "vank" (manastır) kelimesinden türeyen ad yerine, coğrafi konumu ve yol kenarında olması nedeniyle verilmiştir.
Merkez	Evliya	Gündere	İnanç ve kişi kültü çağrıştıran isimlerin komisyonca değiştirilmesi politikası gereği, gün ışığı alan dere yatağı anlamında verilmiştir.
Elbistan	Ablasta	Karaelbistan	En az 2000 yıllık geçmişi olan ve "su yeri" anlamına gelen Ablasta kelimesi, Elbistan'ın eski merkezi olduğu için bu şekilde Türkçeleştirilmiştir.
Elbistan	Karaçar	Özcanlı	Ermenice "taşpınar" (k'araçur) kökeninden gelen isim yerine kulağa daha hoş gelen Türkçe bir isim seçilmiştir.
Elbistan	Güplüce	Küplüce	Sadece fonetik ve imla düzeltmesi yapılarak halk dilindeki kelime resmi yazı diline uyarlanmıştır.
Elbistan	Akveren	Akören (Ağviran)	"Viran" ekli kelimelerin komisyon kararıyla "Ören" olarak değiştirilmesi kuralı uygulanmıştır.
Afşin	Mehre / Poskof	Akçırı	Türkçe olmayan ya da yabancı kökenli sayılan tarihi aşiret/yerleşim isimleri yerine coğrafi çağrışım yapan yeni isim seçilmiştir.
Grup Kararı	Gavurköy / Gavurören	Geçit / Yeşilköy	"Gavur" kelimesi gibi dini azınlıkları aşağılama veya olumsuz çağrışım riski taşıyan isimler komisyonca doğrudan iptal edilmiştir.

Kahramanmaraş’ta İsim Değişikliklerinin Ana Nedenleri

1948-1960 arası yapılan değişiklikler T.C. İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü Yer Adları Komisyonu tarafından yürütülmüştür. Resmi gerekçeler 4 ana başlıkta toplanır:

1. Milli ve Manevi Değerler: Kahramanmaraş, Süleymanlı, Gaziler gibi Kurtuluş Savaşı ve Türk tarihine atıf yapan isimler.
2. Tarihi Türk Komutanları: Afşin, Türkoğlu gibi Selçuklu ve Türkmen beylerine ithaf edilen isimler.
3. Fonetik Türkçeleştirme: Efsus → Afşin, Keloş → Türkoğlu, Hartlap → Elmacık gibi telaffuzu kolaylaştırma.
4. Olumsuz Çağrışımları Tasfiye: Gavurköy, Zeytun gibi etnik veya dini azınlık çağrışımı yapan isimlerin kaldırılması.

Kaynakça ve Yasal Dayanak

• T.C. Resmi Gazete Arşivi, 1948-1960 tarihli Köy Adlarının Değiştirilmesine Dair Kararlar
• 7471 Sayılı Kanun, Türkoğlu İlçesinin Kuruluşu, 1960
• İçişleri Bakanlığı, İller İdaresi Genel Müdürlüğü, Yer Adları Komisyonu Raporları
• 5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu, Madde 2/Ç
• TBMM Tutanak Dergisi, Kahramanmaraş Adının Verilmesi, 7 Şubat 1973

---

Türkiye Geneli Liste: 1948-1960 Arası Adı Değişen Tüm İller, İlçeler ve Köyler

Komşu İller: Gaziantep Adı Değişen Köyler | Adana Adı Değişen Köyler | Osmaniye Adı Değişen Köyler | Malatya Adı Değişen Köyler