Kürt aşiret yapılanması, tarih boyunca siyasi ve kültürel kimliklerin oluşumunda önemli bir rol oynamıştır. Bu bağlamda Şadılı (Şahdili/Sadili) aşireti, kökeni Şeddadi hanedanına ve Eyyubiler’e dayandırılan, Anadolu ve İran coğrafyasında geniş bir dağılıma sahip bir topluluktur. Hem tarihsel kaynaklar hem de sözlü gelenekler, bu aşiretin kökenini Muhammed bin Şeddadi (Şeddadi Devleti’nin kurucusu) ve Selahaddin Eyyubi’nin dedesi Sadi bin Mervan ile ilişkilendirmektedir.
Tarihsel Köken
- Şeddadiler: 951 yılında kurulan Sünni Müslüman Kürt hanedanıdır. Selçuklularla birlikte Bizans’a karşı savaşmış, Ani kentini Bizans’tan alarak emirlik merkezi yapmıştır.
- Eyyubiler: Şerefname’de Eyyubilerin ceddi olarak “Sadi bin Mervan” zikredilir. Bu bağlamda Eyyubiler, Revadi ve Şeddadi hanedanlarıyla ilişkilendirilmiştir.
- Revadi ve Hazbani Bağlantısı: Minorsky’ye göre Revadi aşireti, Hazbani (Hadhbani) aşiretinin bir koludur. Hazbaniler, MÖ 3. yüzyılda Zagros bölgesine gelmiş ve Adiabene Krallığı’nın oluşumuna katkıda bulunmuştur.
Anadolu’ya Göç ve Yerleşim
- Şadılıların Anadolu’ya gelişi Malazgirt Savaşı öncesine dayandırılmaktadır.
- Bingöl’ün Kiğı ilçesi ve çevresine yerleşmiş, burada Ermeni saldırılarına uğramışlardır.
- Seyit Nuri Cemalettin (Cemal Abdal) tarafından Bagin Kalesi zindanlarından kurtarılmaları, aşiretin Alevi inanç sistemiyle bağ kurmasına yol açmıştır.
- Bu olaydan sonra Şadılılar, Cemal Abdal’a biat ederek Alevi ocak sistemi içinde yer almışlardır.
Coğrafi Dağılım
- Türkiye: Elazığ, Tunceli, Bingöl, Diyarbakır, Erzincan, Sivas, Varto bölgelerinde yoğun olarak bulunurlar.
- İran: Horasan bölgesinde “Şadlu” adıyla bilinirler. 1974’te nüfusları yaklaşık 18.000 olarak kaydedilmiştir.
- Azerbaycan ve Irak: Bir kısmı Azerbaycan’dan Irak’a göç etmiştir.
- Safevi Bağlantısı: Safevi Devleti’nin kurucu 12 boyundan biri olarak kabul edilirler.
İnanç ve Kültürel Yapı
Şadılı aşireti, farklı coğrafyalarda farklı mezheplere bağlı kollar geliştirmiştir:
- Alevi: Erzincan, Sivas, Dersim bölgelerinde.
- Şafii: Urfa, Ağrı bölgelerinde.
- Hanefi: Elazığ-Karakoçan çevresinde.
- Caferi: İran-Horasan’da.
- Yezidi: Ermenistan’da.
Bu çeşitlilik, aşiretin tarih boyunca farklı kültürlerle etkileşim içinde olduğunu göstermektedir.
Sonuç
Şadılı aşireti, kökeni Şeddadi ve Eyyubi hanedanlarına dayanan, Anadolu ve İran coğrafyasında geniş bir dağılıma sahip bir Kürt aşiretidir. Tarihsel süreçte hem siyasi hem dini kimlikleriyle öne çıkmış, Safevi Devleti’nin kuruluşunda rol oynamış ve Anadolu Alevi ocak sistemiyle bağ kurmuştur. Bugün farklı mezheplere bağlı kollarıyla çok kültürlü bir yapıyı temsil etmektedir.
Kaynakça
- Şerefhan Bitlisi. Şerefname. (1597).
- Minorsky, V. (1937). Studies in Caucasian History. Cambridge University Press.
- Minorsky, V. (Encyclopaedia of Islam). “Annazids.”
- Ibnül Ezrak el-Fariki. Farkin ve Amed Tarihi.
- Izady, M. R. (1992). The Kurds: A Concise Handbook. Washington: Taylor & Francis.
- McDowall, D. (2004). A Modern History of the Kurds. London: I.B. Tauris.
- Bruinessen, M. van (1992). Agha, Shaikh and State. London: Zed Books.
UYARI: SİTEMİZİN TÜM HAKLARI SAKLI OLUP, İNTERNET ÜZERİNDEN YAYIN YAPMAKTADIR.
İZİNSİZ VE KAYNAK GÖSTERİLMEDEN KULLANILAMAZ.
Bu çalışma bilgilendirme amaçlıdır
kandırmayın milleti şadıllıyım kürtlükle alakamız yok şadıllı avşara bağlı türk boyu anlattığınız şadi şeddadi aşireti
YanıtlaSilkanit?
SilAlakası dahi yok, karakoyunlular ile amcaoğulları doğrudur fakat Saad bey dediğin zâtın şadi aşiretiyle alakası olduğunu doğruluyan bir tarihi kayıt yok. Üstelik şad çukuru bölgesi Malazgirt muharrebesinden önce meskundu ve bu bölgenin beyleri şeddadilerle ilişki içerisindeydi. Şadlu ve şadi terimleri Yazım tabirlerinden dolayı farklı. Şadi aşireti öz be öz kürttür.
Silyalan yanlış bilgiler milleti kürt yapmaya çalışıyorlar, osmanlı kaynaklarında şadıllı türktür silin bu paylaşımı yada doğrusunu yazın
YanıtlaSilŞu türktür yazılarını görünce acıyorum bu devşirmelere Şadiyan aşireti kürttür. Sen kendini nasıl hissediyorsun o kimseyi ilgilendirmez ama şı herkes her şey türktür acizliğinden vazgeçin artık Şu kendini bilmez yusuf halloçoğlu çapsızı gibi aşirretler ya türktür ya ermenidir zihniyeti gibi çalışmayın kokuşmuş ve çürümüş bir zihniyet bu artık insanlar kıçıyla gülüyor bilginiz olsun
SilŞadi aşireti kürttür
YanıtlaSilŞadıllı aşireti ile şadi aşireti aynı aşirettir ve köken olarak türkdürler
YanıtlaSilkanit?
SilŞadi aşiretinin ismi Farsça “şâd” kelimesinden türemiş olabilir; bu kelime “mutlu” anlamındadır. Ayrıca Dicle nehrinin eski isminin Şâd olduğu bilindiğinden(https://www.cermikgazetesi.com/diyarbakir-dicle-nehrine-neden-sad-deniliyor-biliyor-musunuz), aşiret isminin buradan gelmesi muhtemeldir.
YanıtlaSilKarakoyunlu Türkmenlerinden Saadlu/Sadlu aşiretinin ismi ise bir Türkmen beyi olan Saad Bey’den gelir(Floor, Willem M. (2008). Titles and Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration, by Mirza Naqi Nasiri) ve Şadi aşiretiyle herhangi bir bağı bulunmamaktadır zira isimsel olarak bir bağ olmadığı gibi Saadlu kabilesi Orta Doğuya Timurla birlkite göç etmiştir fakat tarihi kaynaklarda, Anadolu'da Şadi aşireti ismine daha erken dönemlerde rastlarız. Aynı şekilde Şadîlerin, Şedâdîler ile de bir bağlantısı yoktur.
Şadi mensuplarının Y-DNA sonuçları, ağırlıklı olarak İranî kökenli (CTS6), az da olsa Anadolu yerlisi (FGC18401, L829, PH8) bir genetik karışıma işaret etmektedir. Dilleri ise, E. B. Soane’nin 1909 tarihli çalışmasına (XX. Notes on a Kurdish Dialect, the Shadi Branch of Kermanji) göre eski Farsçayı andırmaktadır. Bu, aşiretin Kürtleşmiş bir Fars kökenli grup olabileceğini düşündürmektedir.
Ayrıca Dersim’in önemli ocaklarından Şêx Delil Berxican Ocağı’nın elinde bulunan ve bin yılı aşkın bir geçmişe sahip olan icazetnamede(bknz: Şeyh Dilo Belincân‘In بلنجان دلو الشيخ Seceresinin Kısa Bir Analizi ), Şadi aşireti “Ekrad” (Kürt) aşiretlerinden biri olarak açıkça anılmaktadır.
Sonuç olarak, tarihi, dili, genetiği ve dini belgeler ışığında bakıldığında Şadi aşireti bir Kürt aşiretidir.
Biz Deylemi'deniz.Biz Horasan'ın Şeyh Bui kabilesinin Şadlu kabilesindeniz ve Deylemîleriz.Şadî bin Mervan ve Faşadüddin Eyyubi Arap idiler ve bizim Şadlü kabilemizle hiçbir ilgileri yoktu ve olmayacak da.Biz Şadlu Deylam ailesinden geliyoruz ve Şaddad ailesinden değiliz ve olmayacağız.Şadî bn Mervan ve Feşadüddin Eyyubi Arap idiler ve Şeddadî soyundan gelmiyorlardı.
YanıtlaSilŞadıllı türktür şeddadlarla şadıllıyı nasıl birbirine bağlıyorsunuz ?
YanıtlaSilkanit?
Silما دیلمی هستیم. ما از قبیله شادلو از قبیله شیخ بویی خراسان هستیم و دیلمی هستیم. شادی بن مروان و فسادالدین ایوبی عرب بودند و هیچ نسبتی با قبیله شادلوی ما نداشتند و نخواهند داشت. ما از خاندان شادلوی دیلم هستیم و از خاندان شداد نیستیم و نخواهیم بود. شادی بن مروان و فشادالدین ایوبی عرب بودند و از تبار شداد نبودند.
YanıtlaSilصلاح الدین ایوبی نبود و فسادالدین ایوبی ملعون بود.
YanıtlaSilشرفنامه اینکه چنین چیزی که نوشتید را ننوشته بود.
YanıtlaSilدر مقدمه ذکر لُران و سبب وقوع اسم لُری بر ایشان یاد کرده شد که در کول مانرود بودهاند. چون در آن کول مردم بسیار شدند، هر گروهی به موضعی رفتند و ایشان را بدان موضع بازخواندند، چنانچه سیوانی، جنگرویی، اوتری و هر قبیلهای از لُران که درآن مقام نداشتند لُر اصلی نباشند و شعب ایشان بسیار است چنانکه کوشکی، لنبکی، روزبهانی، ساکی، شادلوی، داودی، عباسی، محمدکاری و گروه جنگروی که امرای لُر کوچک و خلاصه ایشانند از شعبه سلبوری باشند و از شعب دیگران این اقوامند کارند، رزجنگری، فضلویی، شنوندی، الانی، کاهکاهی، ورخوارکی، دری، ویراوند، مانکره، واری، امارکی، ابوالعباسی، علی ممایی، کیجایی، خودکی، مدرئی و غیرهم که منشعب شدهاند. [1][2]
YanıtlaSil[1]تاریخ گزیده ، صفحه ۵۵۰ و ۵۵۱ ، حمدالله مستوفی
[2]: شرفنامه
از اطلاعات ارزشمندتان بسیار سپاسگزارم، جناب آقای عبدالله مصطفی.
Sil