NASIRLI VEYA NASIRAN AŞİRETİ

 

 

Osmanlı Döneminde Nasırlı/Nasıran Aşireti: Kökenleri, Göçleri ve Yerleşimleri

Nasırlı (veya Nasıran) aşireti, Kürt aşiret konfederasyonlarından Reşwan (Reşi, Reşiyan, Rişvan veya Reşvan) aşiretinin bir kolu olarak tarihsel kayıtlarda yer alır. Reşwan, Güneydoğu Anadolu'nun batı sınırlarında, özellikle Adıyaman, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Malatya çevresinde yoğunlaşmış, göçebe ve yarı göçebe bir yaşam sürdüren büyük bir topluluktur. Aşiretin kökeni tartışmalıdır; bazı kaynaklar Reşwan'ı Oğuz boylarından İğdir'e bağlarken, diğerleri onu Kürt kökenli bir yapı olarak tanımlar ve Ortaçağ'da Yezidi inançlarına sahip olduğunu belirtir. Reşwan'ın tarihi, 1207 tarihli bir Yezidi mişûr (el yazması) belgesinde "Reşan" adıyla anılmasına dayanır; bu dönemde Yezidi saint Pir Sini Darani'ye bağlı bir kabile olarak kaydedilmiştir. Abbasi Halifesi Harun Reşid döneminde (786 civarı) İslam'ı kabul ettikleri ve bu süreçte Anadolu'ya göç ettikleri ileri sürülür. Ancak, bu din değişikliği nedeniyle diğer Yezidi aşiretler tarafından dışlanarak sürgün edildikleri de belirtilir. Osmanlı arşivlerinde ise Reşwan, 1519'da Sultan Selim I'in Kahta, Besni ve Adıyaman defterlerinde kaydedilmiş olup, aşiret 1524 ve 1536 yıllarında tekrar belgelenmiştir. Bu dönemde aşiretin nüfusu ve bileşenleri değişkenlik gösterse de, genellikle "Ekrâd-ı Rişvan" (Kürt Rişvan) olarak anılır ve hem Kürt hem de Türkmen unsurları barındırdığına işaret edilir.

Nasırlı aşireti, Reşwan'ın alt kollarından biri olarak, bu konfederasyonun göç ve yerleşim dinamiklerinden etkilenmiştir. Reşwan'ın bilinen kolları arasında Nasırlı'nın yanı sıra Ömerikan (Keytani), Hıdır (Soran), Kelikan, Celikan, Mulukan, Zerukan, Bugrasi (Bekrasi), Remi, Mansuri, İzdekan, Mensurkan, Belikan, Cudukan, Dalyan, Dımsıkan (Doduka), Sinikan, Şeyhbalulan, Mahyan, Hosnişinan, Sevırliyan ve Okçiyan gibi alt kollar sıralanır. Aşiretin "Reşi" ismi, Kürtçe'de "siyah giyinen" veya "siyah giyinmeyi seven" anlamına gelen "Reş" kelimesinden türediği kabul edilir; bu, aşiret mensuplarının geleneksel siyah kıyafet tercihini yansıtır. Köken olarak, aşiretin asıl vatanı Mazenderan (İran'ın kuzeyindeki dağlık bölge) olarak belirtilir; Abbasi döneminde İslam'ı kabul ederek Anadolu'ya göç ettikleri ve Eyyubiler döneminde Eyyubi Devleti'nin asker aşiretleri arasında yer aldıkları kaydedilmiştir. Nasırlı aşireti, 1425 yılında Van'ın Özalp ilçesinde, Karakoyunlu Kara Yusuf'un desteğiyle Şeyh Mahmut tarafından kurulan Mahmudiyan Beyliği sınırlarında, Yezidi aşiretleri arasında yaşamaktaydı. Ancak, Yezidi inancını benimseyip benimsemedikleri net değildir; bazı kaynaklar Reşwan'ın genelinde Yezidi geçmişinin izlerini vurgular, fakat İslam'ı kabul ettikten sonraki süreçte Sünni-Hanefi mezhebine geçiş yaptıklarını belirtir.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Nasırlı aşireti, Reşwan'ın diğer kolları gibi (örneğin Cudikan, Kelikan, Mulukan, Belikan), göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçiş süreçleri yaşamıştır. 1524-1536 tarihli Osmanlı tahrir defterleri ve tapu kayıtlarında, aşiret Adıyaman'ın Gerger ve Kahta civarında geçmekte olup, yarı göçebe ve göçebe bir yapı sergilemektedir. Aşiretin isminin kökeni, 1549 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın veziri Rüstem Paşa tarafından Reşwan beylerinden Nasır Bey'e Cizre ve Silopi beylik fermanının verilmesi ve aşiretin bu bölgede yayılıp kök salmasıyla ilişkilendirilir. Yavuz Sultan Selim döneminde (1512-1520), aşiretin Ankara'nın güneyine ve Karaali yakınlarına sürüldüğü tahmin edilmektedir; bu, Osmanlı'nın aşiretleri sınır bölgelerinde tampon olarak kullanma politikasının bir yansımasıdır. 1691'de çıkan fermanla Reşwan'ın genelinde olduğu gibi Nasırlı da Suriye'nin Rakka eyaletine zorunlu iskâna tabi tutulmuştur. Bu "Büyük İskân" politikası, Anadolu'daki aşiretleri Arap Bedevileri'nin saldırılarından korumak, tarım alanlarını geliştirmek ve ticaret yollarını güvence altına almak amacıyla tasarlanmıştır. Ancak, çöl koşullarına uyum sağlayamayan birçok mensup firar etmiş, Çukurova ve İç Anadolu'ya geri dönmüştür. Bu süreçte aşiret, otorite boşluğundan yararlanarak eski yerlerine yerleşmiş; firarlar, eşkıyalık olaylarına yol açmıştır. Tanzimat reformları (1839) sonrası yerleşik hayata geçiş hızlanmış olup, 1930'lara gelindiğinde aşiret 60 aileden oluşmaktaydı.

Günümüzde Nasırlı aşireti, yerleşik düzende yaşamakta olup, mensupları Ankara güneyi (Karaali yakınları), Adıyaman ve çevresinde yoğunlaşmıştır. Aşiret, Kürtçe konuşur ve Müslüman'dır; geleneksel olarak Sünni-Hanefi mezhebine bağlıdır. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan süreçte, aşiret beyleri (örneğin Nasır Bey gibi) idari roller üstlenmiş, vergi toplama ve askeri seferlerde görev almıştır. Aşiret, Reşwan'ın genel yapısı içinde stratejik bir konum kazanmış; ancak Tanzimat sonrası merkezileşme çabalarıyla ayrıcalıkları sınırlanmıştır. Modern dönemde diaspora hareketleri (Avrupa'ya göçler) görülse de, kültürel kimlik korunmuştur.

Aşağıdaki tablo, Reşwan aşiretinin bilinen alt kollarını ve Nasırlı'nın konumunu özetlemektedir:

Alt Kol Adı	Bölgesel Yoğunlaşma	Notlar
Nasırlı/Nasıran	Adıyaman, Ankara güneyi	Reşwan'ın askeri ve idari kolu
Ömerikan (Keytani)	Malatya, Adıyaman	Göçebe kökenli
Kelikan	Kahramanmaraş, Gaziantep	Yarı göçebe, Yezidi izleri
Celikan	Adıyaman, Malatya	Yerleşik geçişte etkili
Mulukan	Kırşehir, Ankara	İç Anadolu göçleri
Belikan	Konya, Ankara	Osmanlı iskânlarında firariler
Cudukan	Gaziantep, Adıyaman	Ticaret yollarında aktif
Zerukan	Malatya, Kahramanmaraş	Dağlık bölgeler
Bugrasi (Bekrasi)	Adıyaman, Gerger	Tahrir defterlerinde erken kayıt
Remi	Kahramanmaraş	Askeri seferlerde rol
Mansuri	Gaziantep	Yerleşik köyler
İzdekan	Adıyaman	Yezidi köken tartışmalı
Mensurkan	Malatya	Göç dinamikleri
Dalyan	Ankara	Sürgün sonrası yerleşim
Dımsıkan (Doduka)	Kahramanmaraş	Arap etkileşimleri
Sinikan	Gaziantep	Ticaret odaklı
Şeyhbalulan	Adıyaman	Dini liderlik
Mahyan	Malatya	Hosnişinan ile birleşik
Hosnişinan	Kahramanmaraş	Yarı göçebe
Sevırliyan	Gaziantep	Osmanlı beratları
Okçiyan	Adıyaman	Askeri kabiliyet

Bu tablo, Osmanlı tahrir defterleri ve modern kaynaklara dayanır; kollar arasında aile bağları ve göçler nedeniyle örtüşmeler olabilir.

Sonuç olarak, Nasırlı aşireti, Reşwan konfederasyonunun bir parçası olarak Osmanlı aşiret politikalarının bir yansımasıdır. Göç, iskân ve yerleşim süreçlerinden geçen aşiret, Kürt kültürel unsurlarını korumuş ve Osmanlı idari yapısına entegre olmuştur. Günümüzdeki yerleşimler, bu tarihsel mirasın somut örnekleridir; gelecekteki araştırmalar, arşiv belgeleri ve sözlü tarih çalışmalarıyla daha da aydınlatılabilir.

Kaynakça

• Butun-Asiretler Blogspot. (t.y.). "NASIRLI VEYA NASIRAN AŞİRETİ". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Butun-Asiretler Blogspot. (t.y.). "REŞWAN,REŞİKİ, REŞİ RIŞVAN AŞİRETİ". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Urfanatik. (2021). "Kadir Köseler: Reşwan, Reşi, Reşıkan Aşireti". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Facebook. (t.y.). "REŞWAN, REŞİ, REŞIKAN AŞİRETİ". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Kurden Anatolien. (2018). "Reşîlerin tarihi İSYAN TARİHİDİR / ŞOREŞ REŞÎ". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Wikipedia. (t.y.). "Rişvan". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Wikipedia (İngilizce). (t.y.). "Reşwan". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Tarihistan. (2025). "Türk Aşireti Rişvanlar". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Şanda, M. N. (t.y.). "Konargöçer Aşiretlerin Urfa, Mardin ve Rakka Arasına İskânı (17. ve 19. Yüzyıllar)". Dergipark. Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Benzer, Z. (2022). "OSMANLI DÖNEMİ URFA BÖLGESİNDE AŞİRET-DEVLET İLİŞKİLERİ". Harran Üniversitesi Açık Erişim. Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
• Birnebun. (t.y.). "Orta Anadolu Kürtlerinin tarihteki izleri". Erişim tarihi: 8 Mart 2026.

 

MEMEDÊ KAZIM

Araştırmalar sürüyor, bilgiler elde edildikçe ilave edilecektir.,Yorum ve mevcut bilgilerinizi, yorum ekle kısmından ekleyebilirsiniz

www.semskiasireti.com

 

BU SAYFA İÇİN  YAPILAN  YORUMLAR:

---

 

Feyzi Nasiranli (05/11/2012 02:59)
Konu :	tanışma
Mesaj :	Her şeyden önce böyle güzel bir siteyi yapıp internet dünyasına actiginiz icin sizleri kutluyorum ve çok teşkr ederim. ŞEMSKİ AŞİRETİ başkani ve yönetim kurulu üyeleri ile tüm yönetici kadrolarını, Kültür , Tarihn ve Dil kapsamında bulunan tüm dallardaki çaba ve üstün başarılarından dolayı içtenlikle kutluyorum. ŞEMSKİ AŞİRETİ örf adetleri içinde eskiye saygının en üst düzeyde olduğunu bilen bir Arakadasiniz olarak tüm çalışmalarınızda başarılarınızın devamını diler sevgi ve saygı sunarım.

İsim : ahmet

Mail : birtanemasli@hotmail.com

Konu : nasiran

Mesaj : gunaydin bizler resi asiretinin nasirli cematiyiz tarihcemiz nerden geldik göc yolarimiz hakinda bilgi istiyorum bizi aydinlatin konya cihanbeyli yenicebaliyiz tsk ler
Doğum Tarihi : 1960
Cinsiyet : Bay