Memani (Memanî / Meman) Aşireti: Badıllı Konfederasyonu İçindeki Kökeni, Yerleşimleri ve Mamekanlı Ayrımı
Memani (Memanî) aşireti, Güneydoğu Anadolu'nun en etkili Kürt aşiret konfederasyonlarından Badıllı (Bedillî / Badıllılar) aşiretinin bir kolu olarak kabul edilir. Özellikle Patnos, Malazgirt, Hakkâri, Van, Ağrı, Erciş ve Adilcevaz yörelerinde yaşayan Memaniler, bu bölgelerde Badıllılara "Memani" denilmesiyle tanınır. Badıllı aşireti, klasik kaynaklarda (Şerefname ve Muhammed Emin Zeki Beg'in eserleri) Diyarbakır ve Urfa yöresi Kürt aşiretleri arasında gösterilir; Türkmen Beydilliler ile aynı olduklarını iddia eden görüşler (çoğunlukla modern milliyetçi yorumlar) bu kaynaklarla çelişir. Aşiret, ticaret ve eğitime yüksek ilgi gösteren, siyasi alanda aktif rol oynayan bir yapıya sahiptir.
Köken ve Badıllı Bağlantısı
Memani aşireti, Badıllı konfederasyonunun bir alt kolu olup, tarihî olarak Diyarbakır-Urfa-Mardin hattında yoğunlaşmıştır. Badıllıların Kürt kökeni, Şerefname'de (16. yüzyıl) ve Zeki Beg'in 1931 tarihli Kürtler ve Kürdistan Tarihi eserinde açıkça vurgulanır. Memanilerin Badıllı içinde ayrı bir isimle anılması, muhtemelen coğrafi dağılım ve yerel lakaplaşmadan kaynaklanır. Günümüzde aşiret üyeleri, yukarıda belirtilen bölgelerin yanı sıra Fırat Nehri havzaları, Urfa ve Ceylanpınar civarında da yaşar.
Mamekanlı ile İsim Benzerliği ve Ayrım
Memani aşireti ile isim benzerliği taşıyan Mamekanlı (Mamekanî) aşireti arasında bağlantı henüz netleştirilememiştir; mevcut bilgiler köken ve bölge itibarıyla farklılık gösterir:
- Mamekanlılar: Muhammed Emin Zeki Beg'in 13 Mart 1931 tarihli Kürtler kitabında Malazgirt ve Muş civarında yaşayan Ermeni asıllı bir aşiret olarak tanımlanır. Büyük Ermeni aşireti Mamegon'un kurucusu Kral Mamegonian'ın torunları olduğu tahmin edilir. Bazı görüşlere göre Moğol-Tatar saldırıları sırasında Kürt dağlarına sığınan Ermeni gruplarının Kürtleşmesiyle oluşmuştur (1840-1878 araştırmaları). Alxandr Jaba'nın kitaplaştırdığı Mela Mahmudê Bayezidî'nin Adet û Rusumatnameyé Kurdan eserinde 1800'lü yıllarda Bitlis ve Muş Sancağı'na bağlı 300 Memani ailesi kaydedilir. Mamekanlılar, Hakkâri ile İran'ın Xoy (Khoy) şehirleri arasında ipek yolundaki Dize şehrinde hâkimiyet kurmuş Dizeyi aşiretinin bir koludur; Şemskanlılar, Şevi, Beli, Mamreşan gibi aşiretlerle ilişkilidir. Dizeyi'den Kuzey Irak'ın Erbil Eyaleti'ne (Mahmur, Karaçok, Kendinav dağı etekleri) yerleştirilmiş; Piran ve Gontola kollarıyla doğu ve güneydoğu illerine dağılmıştır.
- Memani ile Fark: Memaniler Badıllı'nın Kürt kökenli kolu olup Ermeni köken iddiası reddedilir; aşiret büyükleri ve Badıllı mensupları kesinlikle Ermeni kökenli olmadıklarını vurgular. İsim benzerliği muhtemel tesadüf veya dilsel evrimdir; köken, bölge ve tarihî bağlam farklılık arz eder.
Yerleşimler ve 1987 Aşiretler Raporu Verileri
Memani aşireti, Ağrı'nın Patnos ve Hamur ilçeleri ile köylerinde yoğunlaşır. 1987 yılı Aşiretler Raporu'na göre:
- Hamur İlçe Merkezi ve Kılıç Köyü: 400 kişi; dil: Kırmanç Kürtçesi; din: İslam (Şafiî). Lider aile: Kerem Şahin.
- Patnos Merkez ve Köyler: 5.670 kişi; din: İslam (Şafiî); dil: Kırmanç Kürtçesi. Önde gelen aileler: 1. Kerem Şahin, 2. Alaaddin Esin, 3. Zeki Kılıç, 4. Ali İhsan Varol. Yaşanılan yerler: Patnos merkezi, Çavuşköy, Demirören, Karatoklu, Kurukaya, Suluca, Akyemiş, Düzceli, Gümbeli, Üçoymak, Ovacık, Gökçalı, Gönlüaçık, Köseler, Ürküt, Değirmendüzü, Orta Damla köyleri.
Diğer bölgeler:
- Van Erciş: İlçe merkezi, Bozkaya, Çetintaş ve Aşağı Akçagedik köylerinde 500 kişi (1987).
- Şırnak Cizre: Kuştepe, Çatalköy, Ulaş, Yalıntepe, Düzova, Sulak, Tepeönü, Yeşilyurt köyleri.
- Şırnak İdil: Yalaz, Sırtköy, Akkoyunlu, Dirsekli köylerinde 1.200 kişi (1987); tamamı Müslüman-Şafiî.
- Erzurum Karayazı: İlçe merkezi, Sarıçiçek, Selenli ve Kırnoka köylerinde 150 kişi (1987); Kırmanç Kürtçesi konuşur, Müslüman-Şafiî.
Badıllı-Memani köyleri (özellikle Patnos-Adilcevaz-Erciş): Akyemiş, Aktepe, Değirmendüzü, Kurukaya, Kızıltepe, Ovacık, Üç Oymak, Ürküt, Gökçeali, Köşk, Düzceali, Andaçlı, Adilcevaz Aydınlar (Kazoğan) ve Erciş civarı.
Aşiret, Sünni-Şafiî mezhebine bağlıdır; Kurmancî (Kırmanç) lehçesini konuşur. Ticaret ve eğitime yatkınlığıyla bilinir; siyasi alanda aktif rol oynar.
Aşiret, Badıllı konfederasyonunun tarihî mirasını taşır; Mamekanlı ile bağlantı iddiası isim benzerliğinden öteye gitmez ve Ermeni köken rivayeti Memaniler için geçerli değildir. Araştırmalar devam etmekte olup, sözlü tarih ve arşiv çalışmalarıyla netleştirilebilir.
Kaynakça
- Muhammed Emin Zeki Beg. Kürtler ve Kürdistan Tarihi (1931; Badıllı ve Mamekanlı tanımları).
- Şeref Han Bidlîsî. Şerefname (Badıllı Kürt aşireti olarak).
- 1987 Aşiretler Raporu (T.C. İçişleri Bakanlığı; Patnos-Hamur verileri).
- Alxandr Jaba (ed.). Mela Mahmudê Bayezidî, Adet û Rusumatnameyé Kurdan (1800'lü yıllar Bitlis-Muş kaydı).
- Yerel sözlü tarih ve aşiret lideri görüşmeleri (Kerem Şahin ailesi, Badıllı-Memani köyleri).
- Sosyal medya ve aşiret sayfaları (Facebook grupları; Patnos-Ağrı yerleşimleri). Erişim tarihi: 8 Mart 2026.
Tevrata bile bu isim varken siz neyin kafasını yaşıyorsunuz bu kadar mesnetsiz söylemlerle amacınız ne memani memki memıti mamaş meman piran(mamedpiran) memanlu vb çok eski bir kürt konfedarasyonudur Pers Kralı Dariusun meclisinin bir üyesidirler Büyük bir kürt prensliği ne hale gelmiş biraz araştırın okuyun
YanıtlaSilSlm ben ben bingölün karlıova ilçesinden memki aşiretine mensubum bir bağlantımız varmı bilmek istiyorum
SilAdsız arkadaş sana nasıl ulaşabilirim.
YanıtlaSilAgop SERKİS Ben Serhat bölgesi Ermeni asıllı biriyim. Memanilerin Ermeni aşireti olan mamogonyan dan değişime uğrayarak isminin Memani olduğunu düşünüyordum bu aşiret mensubu Kürt olduğunun bilincinde ve birikiminde olan Ayhan ERGENÇ ile yaklaşık 29-30 yıl önce Memani aşiretini oluşturan kollardan biri olan BADILLI aşiretine mensup biri ile Tanışmış olduğum bana Kürt aşiret yapısını ve Memani BADILLI aşiret yapısını anlattı ve bu aşiret mensubu olan kişi ile halen iyi bir dost iyi bir arkadaşız iyiki tanımışım.
YanıtlaSilMemmaniler Serhat yerli Kürt asureti Dimdim kalesinde Kürtlerin intikamını alan kahraman bir savaşçı aşiret. Muş bölgesinde Hristiyan olan mamokanlar Ermeni değil bizzat Kürtdür. Bunlar Ermeni diye Ermeniler ile sürgün edilmiş.Asli Ezidi Yve aresan bir aşiret.
SilMerhaba agop bey bana tlf. Numaranı atsan memnun olurum.
SilMemani esirati kurd olduğunu biliniyor ve kurddur erzurum karayazi selenli köy yani kurdçe ismi qanciyada 300 ile 500 arasında memani nüfusu bide memita koyunde 35 ile 50 arasında nüfusu var 2024 kadar tabi batiya baya güç olmuş saygilarimla kendim de qanciyaliyim şuanda paristeyim
YanıtlaSilEee sonuç ne oldu hepiniz bir birinizin dolandırmak kuyusunu kazmak için çalışan bir gruplar haline geldiniz nerde derneginiz aga diye saydıklarınız sizler üzerinden mefaat sağlayarak toplumda gözde olmak için çabalıyor. Egeri oturup doğru konuşalım sizin bütünlüğünüzü bozan ihtiras ve bir birinize olan saygısızlıgınız her bir parçaya ayırmıştır. Ağanın oğluna babası yaşında adam hörmet eder ise bu saygısızlık degensizliktir. Celali, memani, buriki ,hertoşi, mıli arkadaşım siz önce birlik olun da nerden geldiğiniz hangi babanın oğlu torunu olduğunuzu boş verin. Siz Kürt kavmi siniz bölünmez parça olmak yerine kendinizi sınıflara ve belli konum lara sokma çabasındasınız bu güçlü bu zayıf kardeşim önce insan olun sonra sahip oldugun kavmin dini dili ve kültürünü yaşayın birlik beraberlik olun. Nasılki müslüman müslümanın kardeşi ise Kürt olan kürtün kardeşidir bunu benimseyerek kıskançlık ve horatlık olmadan kardeşçe yaşamayı bilin. Kardeşim Ermeni ol. Zaten Nuh'un soyunda gelen kavimler ermeni ve Kürtler biçimsel anlam büyük bağ vardır insan ola insan degeri verilir İnsan olmaya en aşağılık mahlukattır.
YanıtlaSilMemanilere bağlı olan çok fazla nüfüsa sahip olan memaniler Erzurum Karaçoban bin pınar köydede vardır ve bunu daha memaniler bilmiyor bilmelerini istedim
YanıtlaSilBiz bilmiuor goma ibo dada Burhaniye da da var memani
SilBin pınar köydeki memaniler 1 babadan olan hacı ömer isimli dedemiz 6 erkek çocugundan oluşan bir aşiretir 6 erkek çocugundan olan heci efendi soy ismi EFEOĞULLARI soyundan olan kişiyim memanilerin tarihîni geçmişni çok merak ediyorum ve öğrenmek istiyorum ⚔️
YanıtlaSilTürkeş’
YanıtlaSilMekan yada Memani aşireti çok büyük bir aşiret değildir. Küçük bir aşiret yada boyadır. Klanda olabilir. Cizre İdil arası köylerde yaşarlar. Çok az sayıda Kuzey ırakta ve Suriye’de mevcuttur. Eskiden yaşadıkları bölge Mardin’e bağlıyken şimdi Şırnak iline Şırnak vilayetine bağlıdır. Göçlerle az olan nufuslarıda oldukça dağılmıştır. Bir kısmı ekonomik yönden zenginken bir kısmı ise oldukça yoksuldur. Geçimlerini siyaset, ticaret, hayvancılık, arazi işleri, rençberlik, cotyarlık, esnaflık ve tır kamyon şoförlükleriyle sağlarlar.
YanıtlaSilSelam ben ağrı eleşgirt Aydıntepe (karpalo) köyü doğumluyum memani aşireti ve Hanifi meshebine ait ama atalarım aşiret hakkında fazla bilgiye sahip değildirler o yüzden araştırmak istiyorum
YanıtlaSilMemani ve badıllı aynı aşirettir kardeştirler atalarımız büyüklerimiz Kürt olduğunu biliyor benliğini kaybetmişler aslınız Türkmendir Oğuz’un Bozok kolundan geliyorsunuz
SilDostum kanıt varmı yok tabikide kürt oğlu kürt dür memani badiliya alakasi yoktir
SilUzun yıllardır Osmanlı arşivinde araştırma içerisindeyim ünlü tarihçilerle bile bu konuyu konuşmuşumdur.. basılı ve memani bir çok Osmanlı tahrir defterlerinde adı geçmektedir badıllı 1200 tarihlerinde suriye Halep’ten Yozgat ile maraşa göç ettiğini yazar koskoca bir beylikti daha sonra yavuz sultan selim bu aşireti Suriye rakka şehrine ve kuzey ırağa sürgün etmiştir yaklaşık 10 yıl içinde tekrar Anadolu’ya dönen badıllı ülkenin bir çok şehrine göç etmiştir (yozgat,Maraş,Gümüşhane,Tokat,Kırşehir,Sivas,Urfa,Erzurum ve Ağrı gibi yerlere göç edip yaşamlarını sürdürmüşlerdir. 160 çadırla en çok göç alan ilimiz Urfa olmuştur.. Güneydoğuya gelen badıllı oradaki Kürt aşiretleri ile kaynaşmış akraba olmuştur zamanlı dilini ve benliğini kaybetmiştir aslı Türkmen olan Oğuz-beğdili cemaatine bağlı bir koldur..
YanıtlaSilAllah sizi ıslah etsin…
SilAllah sizide islah etsin Türk olmanın size ne yan etkisi var niye gerildin bu kadar
SilOsmanlı Türkmeni niye sürgün etsin badili kürt olduğu için sürgün edildi hiç mantığın yokmu
Silawd
YanıtlaSilyorum azad
YanıtlaSilmeli
YanıtlaSilberatzad
YanıtlaSilSelam arkadaşlar.bende memani aşireti mensubu ürkut koyünden memani aşireti ileri gelenlerinden ihsan varol .barış.elçisi olarak bilinen burhan varol un yiyenlerinden biriyim . Büyüklerimizin bize anlatimlarina göre ermeniler ile memanilerin iç içe yaşadiklari doğrudur.ama memanilerin ermeni olmadiklarini kesin bir dil ile doğrulamişlardi.ancak bir arada yaşamişlar kiz alip kiz vermişler bu doğrudur.saygılar.
YanıtlaSilBende o köydenim. Soyadın ne?
SilBizim soy adımız atabay bizim tam ne kürt nede ermeni olduğumuza inanmıyorum biz türk oğlu türküz
YanıtlaSilMerhaba değerli Memani aşireti mensupları. Öncelikle hepinizi saygı ve muhabbetle selamlıyorum. Memani tarih boyunca Gerek dini ve gerekse ilmî anlamında hep öncü ve rehber olmuşlardır. Özellikle okulların ve eğitim kurumlarının olmadığı zamanlarda bu aşiret yani bu mektebin mensupları her Zaman örnek toplum olmuşlardır. Her zaman barışçıl ve mümkün mertebe adil olmuşlardır. Tarih kitapları Van Ağrı Muş'ta özellikle Memanilerin Seçarik kolundan bash eder. Arşiv ve literatürlerden en çok Malazgirt Aydın köyü (sanırım şuan bu köy harebe Sarı davut köy sınırında) Seçariklerin seferberlik zamanı Konya ya kadar gittiğinden ve çok az geriye dönüşlerin olduğu kayıt eder. Başta Urfa olmak üzere Adana Kayseri Konya ve Niğde köylerinde çok sayıda Memanilerin yerleştiğini ve gelenek göreneklerini yaşadığını rapor eder..
YanıtlaSilMalazgirt’e yaklaşık 14 kilometre uzaklıkta bulunan Aydın Köyü (ya da Aydınlar Köyü), günümüzde harabe halindedir. Ancak geçmişte oldukça geniş bir yerleşim yeri olarak bilinmekteydi. Köy, adeta seçkin ailelerin bir araya gelerek oluşturduğu bir topluluk şeklinde kurulmuştur.
SilKöyün önde gelen şahsiyetlerinden Hamzoye Salo, halk arasında hem hekimliği hem de yiğitliğiyle anılan bir isimdir. Ayrıca dönemin önemli figürlerinden Filit Beg ve Zeki Beg’in de bu köy ve Seçarik aşiretiyle sürekli temas halinde oldukları bilinmektedir.
1930’lu yıllarda Emine Seçarike (M. Emin BULDUR)ve Seçarik dostları bu köyde yaşamış ve aşiretin kültürel geleneğini sürdürmüşlerdir. Malazgirt’te Hastane Kavşağı – Karayolları güzergâhı boyunca yer alan eski mezarlık alanları ise halk arasında Seçarik Mezarlığı olarak bilinmekte olup, birçok tarihçi ve araştırmacının ilgisini çekmiştir.
Aydın Köyü’nden göç eden Seçarik aşireti mensupları, zamanla Patnos, Erciş, Muradiye ve Bulanık gibi çevre ilçelere yerleşmişlerdir.
(Sözlü kaynak: Seçarik aşireti mensuplarının anlatımları, Malazgirt yöresi saha görüşmeleri, 2024.)
Biz Erzurum Karayazı memani aşiretindeyiz dedem Kerem biliz babam kıyasettin biliz ve ben İbrahim biliz soyumuz aslimizi inkar edemeyiz her biji memaniler
YanıtlaSilKürdüz zaden
SilMemaniler, Ağrı ilinde de yoğun yaşamaktadır
YanıtlaSilçok yüzeysel olmuş
YanıtlaSil