TEKEOĞULLARI BEYLİĞİ

Tekeoğulları Beyliği Üzerine Akademik İnceleme

Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılışından sonra Anadolu’da ortaya çıkan ikinci dönem beylikleri, bölgesel siyasetin yeniden şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Bu beyliklerden biri olan Tekeoğulları Beyliği, Antalya ve çevresinde kurulmuş, hem siyasi hem de kültürel açıdan bölgenin tarihine damgasını vurmuştur. Beyliğin etkisi, Osmanlı hâkimiyetine kadar sürmüş ve Antalya’nın “Teke” adıyla anılması Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.

Kuruluş ve Coğrafi Konum

• Tekeoğulları Beyliği, 1321 yılında Yunus Bey tarafından Antalya merkezli olarak kurulmuştur.
• Beylik, kuzeyde Hamîdoğulları ile komşu olup, Akdeniz kıyısında stratejik bir konuma sahipti.
• Antalya Yarımadası, bu dönemde “Teke Yarımadası” olarak adlandırılmıştır.

İlhanlılar ile İlişkiler

• Anadolu’daki beylikler, İlhanlı İmparatorluğu’nun baskısı altında kalmıştır.
• İlhanlı komutanı Emir Çoban ve oğlu Demirtaş, Anadolu’da boyun eğmeyen beyleri ortadan kaldırmaya çalışmıştır.
• Bu süreçte Feleküddin Dündar Bey öldürülmüş, ancak Yunus Bey’in oğlu Mahmut Bey, İlhanlılarla iş birliği yaparak Antalya ve çevresini elde etmiş ve Tekeoğulları Beyliği’nin devamını sağlamıştır.

Kültürel ve Mimari Katkılar

• Yivli Minare, Tekeoğulları döneminde inşa edilmiş olup Antalya’nın en önemli mimari miraslarından biridir.
• Antalya’nın “Teke” adıyla anılması, beylik döneminden Cumhuriyet’e kadar devam etmiştir.

Köken ve Türkmen Boyları

• Tekeoğulları’nın kökeni tam olarak bilinmemektedir.
• Ebu’l Gazi Bahadır Han, Teke ile birlikte Sarık ve Yomut oymaklarını “Dış Salur (Taşki Salür)” adı altında tanımlamıştır.
• Bu boyların 10. yüzyılda Türkmenistan’ın Küren-Dağ ve Balkhan bölgelerinde yaşadıkları rivayet edilmektedir.

Sonuç

Tekeoğulları Beyliği, Anadolu’nun beylikler döneminde hem siyasi mücadeleleri hem de kültürel mirasıyla öne çıkan bir Türkmen beyliği olmuştur. İlhanlı baskısına rağmen varlığını sürdüren bu beylik, Osmanlı hâkimiyetine kadar Antalya ve çevresinde güçlü bir siyasi otorite kurmuştur. Yivli Minare gibi eserler, günümüzde hâlâ bu dönemin izlerini taşımaktadır.

Kaynakça

1. Kofoğlu, Sait. “Tekeoğulları.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.
2. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1988.
3. Ebu’l Gazi Bahadır Han. Şecere-i Terâkime. (Çev. R. Rahmeti Arat). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1996.
4. Vikipedi. “Tekeoğulları Beyliği.” [Erişim: Ocak 2026].
5. Kocatürk, Gül. Akdeniz’in Unutulmuş Hükümdarları: Tekeoğulları Beyliği’nin Tarihi ve Mücadelesi. Antalya Hakkında Yayınları, 2025.

..