HAMİTOĞULLARI BEYLİĞİ

Hamitoğulları Beyliği (1301-1423), Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılışından sonra Göller Yöresi’nde ortaya çıkan en önemli Türkmen beyliklerinden biridir. Eğridir merkezli olarak kurulan beylik, Osmanlıların yükselişi karşısında topraklarını kısmen satış yoluyla devretmiş, kısmen de fetihlerle kaybetmiş ve nihayetinde 1423’te tamamen Osmanlı hâkimiyetine girmiştir.

Kuruluş ve İlk Dönem

• Kurucu: Beyliğin kurucusu Feleküddin Dündar Bey, 1301’de Eğridir merkezli olarak beyliği kurmuştur.
• Aşiret Kökeni: Dündar Bey’in büyükbabası Hamit Bey, Selçuklular döneminde bölgeye yerleştirilen Türkmen aşiretlerinden birinin reisiydi. Bu nedenle beyliğin adı “Hamitoğulları” olarak anılmıştır.
• Başkentler: İlk merkez Uluborlu, ardından Eğridir olmuştur. Dündar Bey, Eğridir’i imar ederek şehre “Felekabad” adını vermiştir.

İlhanlı Baskısı ve İç Çekişmeler

• İkiye Ayrılma: Antalya, Dündar Bey’in kardeşi Yunus Bey’in kontrolünde olduğundan, beylik Eğridir ve Antalya şubeleri olarak ikiye ayrılmıştır.
• Demirtaş Olayı: İlhanlı valisi Demirtaş, Anadolu’daki beylikleri ortadan kaldırmak için harekete geçtiğinde Dündar Bey Antalya’ya kaçmış, ancak yeğeni Mahmut Bey tarafından ele verilmiş ve 1324’te öldürülmüştür.
• Sonraki Yönetim: Dündar Bey’in oğulları Hızır Bey ve İhsak Bey, beyliğin idaresini sürdürmüş, hatta Eşrefoğulları’ndan toprak almayı başarmışlardır.

Osmanlılarla İlişkiler

• Toprak Satışı: Osmanlı Sultanı I. Murad, Hamitoğulları hükümdarı Kemaleddin Hüseyin Bey’i baskı altına alarak Yalvaç, Karaağaç, Beyşehir, Akşehir ve Seydişehir’i 80.000 altın karşılığında satın almıştır (1381).
• Bu satış, Osmanlıların Anadolu’da ilk kez bir beylikten toprak satın alarak genişlemesi açısından dikkat çekicidir.
• 1391: Hüseyin Bey’in ölümüyle kalan topraklar Osmanlılar ve Karamanoğulları arasında paylaşılmıştır.

Beyliğin Sonu

• 1392: Yıldırım Bayezid, Antalya’yı alarak Antalya şubesine son vermiştir.
• 1402 Ankara Savaşı: Timur’un Osmanlıları yenmesiyle Hamitoğulları’nın Antalya şubesinden Osman Bey yeniden ortaya çıkmış, ancak Osmanlı sancak beyinin baskınıyla öldürülmüştür.
• 1423: Karamanoğlu Mehmet Bey, Antalya’yı kuşatırken bir güllenin isabetiyle ölünce, Hamitoğulları’nın son direniş noktası olan Korkuteli Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Önemi

• Hamitoğulları, Anadolu beylikleri içinde Osmanlılara topraklarını satış yoluyla devreden tek beylik olarak öne çıkar.
• Göller Yöresi’nin Türkleşmesi ve İslamlaşmasında önemli rol oynamış, Eğridir ve çevresinde kalıcı izler bırakmıştır.
• Beyliğin mirası, Osmanlı döneminde “Hamid Sancağı” adıyla devam etmiştir.

Kaynakça

1. Vikipedi. “Hamitoğulları Beyliği.”
2. Kpssnotlarim.com. “Hamitoğulları Beyliği’nin Kuruluşu ve Siyasi Tarihi.”
3. Habertürk. “Hamitoğulları Beyliği Kurucusu Kim, Nerede ve Ne Zaman Kuruldu?”
4. İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri, TTK Yayınları, Ankara, 1988.
5. Faruk Sümer, Oğuzlar (Türkmenler), İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1992.