Türkiye, Türk Cumhuriyetleri ve Diğer Ülkelerde Yaşayan Türk Boyları: Geniş Liste ve Dağılım

Türkler 3400 yılı aşkın süredir ata yurdu Orta Asya’dan koparak dünyanın çeşitli bölgelerine göç etmiştir. Kök ve gövde daima ata yurtta kalmış, dallar ise göç dalgalarıyla yeni yurtlar tutmuştur. Bugün Türk boyları Türkiye’den Balkanlar’a, Orta Asya’dan İran ve Irak’a kadar geniş bir coğrafyada yaşamaktadır.

H1: 24 Oğuz Boyunun Günümüzdeki Dağılımı

Oğuzlar; Türkiye, Balkanlar, Azerbaycan, İran, Irak, Suriye ve Türkmenistan’da yaşayan Türklerin ataları olan büyük bir Türk boyudur. 24 Oğuz boyu Bozoklar ve Üçoklar olarak iki kola ayrılır. Türkiye’de 24 Oğuz boyuna ait işaretlere ve yer adlarına sık rastlanır.

1. Bozoklar Kolu - Gün Han Soyu

Kayı Boyu: Osmanlı Devleti’ni kuran boy. Türkiye’de en yaygın dağılıma sahip. Afyon-Emirdağ, Amasya, Ankara-Kazan-Güdül, Bolu-Gerede, Burdur, Çankırı, Çorum, Denizli, Diyarbakır-Bismil, Erzincan-Refahiye, Eskişehir, Giresun, Isparta, Kastamonu, Konya-Bozkır, Kütahya, Nevşehir-Hacıbektaş, Niğde-Bor, Mardin-İdil, Sivas-Suşehri, Tekirdağ başta olmak üzere 30’dan fazla yerleşim yeri Kayı adını taşır.

Bayat Boyu: Dede Korkut’un boyu. Amasya, Ankara, Bolu, Çankırı, Çorum, Kastamonu, Konya, Niğde ve Doğu Anadolu’da köyleri vardır. Azerbaycan’da Bayatlar önemli bir nüfustur. Irak Türkmenleri arasında da Bayat boyu yoğundur.

Alkaevli/Alkaravlı Boyu: Sivas bölgesinde varlıklarını sürdürür. Günümüzde Sivas’taki Elbeyli aşireti bu boya bağlıdır.

Karaevli/Karabölük Boyu: Bolu Onikidivan kazasında ve Kastamonu dolaylarında 7 köyü tespit edilmiştir. Bugün Türkiye’de 10 kadar Karaevli köyü vardır. Toroslar’daki Yörükler arasında da küçük oymakları bulunur.

2. Bozoklar Kolu - Ay Han Soyu

Yazır Boyu: 16. yüzyılda Anadolu’da Yazır adını taşıyan 24 köy vardı. Ankara, Antalya, Konya, Eskişehir bölgesinde yoğundur.

Döğer Boyu: Güneydoğu Anadolu, Urfa, Diyarbakır, Gaziantep bölgesinde yerleşiktir. Halep Türkmenleri arasında da Döğer oymakları vardır.

Dodurga Boyu: Çorum Dodurga ilçesi, Bilecik, Tokat, Bartın-Ulus, Çankırı-Orta, Denizli-Acıpayam, Sivas-Zara Tödürge köyleri bu boydandır. Türkiye’de 17 ayrı yerleşim yeri Dodurga adını taşır.

Yaparlı Boyu: Hakkında net bilgi azdır. Diyarbakır ve Kırım bölgesinde Akkoyunlu ve Giraylı camilerinde izlerine rastlanır.

3. Bozoklar Kolu - Yıldız Han Soyu

Avşar/Afşar Boyu: Kayseri, Adana, Maraş, Sivas, Yozgat, Ankara, Kırşehir bölgesinde yoğundur. İran’da Afşar Hanedanı’nı kurdular. Afganistan ve Suriye Türkmenleri arasında da Avşarlar vardır.

Kızık Boyu: Gaziantep, Kilis, Maraş, Hatay bölgesinde köyleri vardır.

Beğdili Boyu: Halep, Rakka, Urfa, Antep bölgesi Türkmenleri Beğdili boyundandır.

Karkın Boyu: Konya, Aksaray, Niğde çevresinde yerleşiktir.

4. Üçoklar Kolu - Gök Han Soyu

Bayındır Boyu: Akkoyunlu Devleti’ni kuran boy. Diyarbakır, Mardin, Urfa bölgesinde yoğundur. Irak ve Suriye Türkmenleri arasında da vardır.

Peçenek Boyu: Balkanlar, Trakya, Eskişehir bölgesinde izleri vardır. Macaristan’da Peçenek yer adları bulunur.

Çavuldur Boyu: Türkmenistan’da Çavuldur boyu yaşamaktadır. Karadeniz bölgesinde de küçük gruplar vardır.

Çepni Boyu: Karadeniz’in Türkleşmesinde başrol oynadı. Giresun, Ordu, Trabzon, Gümüşhane, Rize bölgesinde yoğundur. Şah İsmail ve Atatürk’ün şahsi korumaları Çepni boyundandı.

5. Üçoklar Kolu - Dağ Han Soyu

Salur Boyu: Karahanlı Devleti, Salgurlu Atabeyliği, Kadı Burhaneddin Devleti, Tekeoğulları, Karamanoğulları bu boydandır. Türkmenistan’da Salur boyu ana unsurdur. Türkiye’de Sivas, Kayseri, Tokat bölgesinde 9 yerleşim yeri kurdular. Salarlar Salur koludur ve Çin’de yaşar.

Eymür Boyu: Anadolu’ya ilk gelen Türk boyudur. Ankara, Eskişehir, Kütahya çevresinde köyleri vardır.

Alayuntlu Boyu: Malatya, Elazığ bölgesinde yerleşiktir.

Yüreğir Boyu: Adana Yüreğir ilçesi adını bu boydan alır. Çukurova Üçoklu Türkmenlerinin çoğu Yüreğir boyundandır.

6. Üçoklar Kolu - Deniz Han Soyu

İğdir Boyu: Iğdır ilinin adı bu boydan gelir. Bayburt, Kastamonu-Araç, Malatya-Hekimhan, Tokat-Zile, Ankara-Kızılcahamam’da köyleri vardır. Azerbaycan, Türkmenistan ve İran’da da İğdir yerleşimleri bulunur. Karakoyunlular İğdir boyuna mensuptur.

Büğdüz Boyu: Halep Türkmenleri arasında Büğdüzler vardır. Dicle Kürtleri ilbeği olan Bogduz-Aman Hanedanı bu boydandır.

Yıva Boyu: Suriye ve Filistin’i fetheden Atsız Beğ, Cebel bölgesi hakimleri Berçemeoğulları Yıva boyundandır. Ankara’da yuva kavunu bu boyun köylerinde yetişir.

Kınık Boyu: Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu devletlerini kuran boy. Orta Toroslardaki Üçoklu Türkmenler, Halep-Ankara ve Aydın’daki Kınık oymakları bu boydandır.

H2: Diğer Türk Boylarının Dağılımı

Kıpçak/Kuman Boyu: Kazakistan, Kırgızistan’ın ana unsurudur. Kazaklar, Kırgızlar, Kırım Tatarları, Kazan Tatarları Kıpçak kökenlidir. Macaristan’da Kumanlar, Romanya ve Bulgaristan’da Kıpçak izleri vardır.

Karluk Boyu: Özbekistan’ın ana unsurudur. Özbekler Karluk + Kıpçak + Oğuz karışımıdır. Uygurlar da Karluk kolundandır.

Bulgar Boyu: İdil Bulgarları bugünkü Çuvaşlar ve Kazan Tatarlarının atasıdır. Tuna Bulgarları Slavlaştı.

Kırgız Boyu: Kırgızistan’ın ana unsurudur. Çin Sincan bölgesinde de Kırgızlar yaşar.

Uygur Boyu: Doğu Türkistan/Çin Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde 12 milyon Uygur yaşar. Kazakistan ve Kırgızistan’da da Uygurlar vardır.

Tatar Boyu: Rusya Federasyonu Tataristan Cumhuriyeti’nde Kazan Tatarları, Kırım’da Kırım Tatarları yaşar. Romanya, Bulgaristan, Polonya, Litvanya’da da Tatar toplulukları vardır.

Başkurt Boyu: Rusya Federasyonu Başkurdistan Cumhuriyeti’nde yaşarlar.

Çuvaş Boyu: Rusya Federasyonu Çuvaşistan Cumhuriyeti’nde yaşarlar. Bulgar kökenlidir.

Saka/Yakut Boyu: Rusya Federasyonu Saha/Yakutistan Cumhuriyeti’nde yaşarlar. Sibirya’ya en erken giden Türk boyudur.

Hakas, Tuva, Altay Türkleri: Rusya Federasyonu içinde özerk cumhuriyetlerde yaşarlar.

Kaşgaylar: İran’da Fars eyaletinde yaşayan Oğuz boyudur. 1,5 milyon nüfusları vardır.

Halaçlar: İran ve Afganistan’da yaşayan eski Türk boyudur. Dilleri Oğuz ve Karluk arasıdır.

Salarlar: Çin’in Çinghay ve Gansu eyaletlerinde yaşayan Salur boyu koludur. 150 bin nüfusludur.

Gagavuzlar: Moldova Gagavuzya Özerk Bölgesi’nde yaşayan Hristiyan Oğuz Türkleridir. Ukrayna, Bulgaristan, Romanya’da da Gagavuzlar vardır.

H2: Çağdaş Bağımsız Türk Devletleri ve Türk Nüfus Oranı

Devlet	Kuruluş	Türk Nüfus Oranı
Türkiye Cumhuriyeti	1923	%75 Türkler
Azerbaycan	1991	%94,8 Azerbaycan Türkleri
Kazakistan	1991	%71 Kazaklar, %3,3 Özbekler, %1,5 Uygurlar
Kırgızistan	1991	%77,6 Kırgızlar, %14,2 Özbekler
Özbekistan	1991	%84,5 Özbek, %2,4 Kazak, %2,2 Karakalpak
Türkmenistan	1991	%85,6 Türkmenler, %5,8 Özbekler
KKTC	1983	%99 Kıbrıs ve Türkiye Türkleri

Kaynakça:

1. Faruk Sümer, Oğuzlar (Türkmenler), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı
2. Kaşgarlı Mahmud, Dîvânu Lugâti't-Türk
3. Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî, Câmiü't-Tevârih
4. Vikipedi, “Oğuzlar”, “Türk devletleri listesi” maddeleri
5. Prof. Dr. Hazım Gökçen, Büyük Türk Devletlerinin Kuruluşuna Önderlik Etmiş Bir Orta Asya Türk Boyu, Oğuzlar
6. Sabah Gazetesi, Hangi Türk boyundan geliyorsunuz? İşte il il Türk Boyları haritası
7. Yeni Şafak, Hangi Türk boyundansın? Hangi şehir hangi Türk boyundan geliyor?