ŞEMIKİ, ŞEMIKAN AŞİRETİ

Şemıka (Şemikan) Aşireti Üzerine Akademik İnceleme

Midyat–Nusaybin hattında, Beyazsu’ya kadar uzanan bölgede yaşayan Şemıka aşireti, Turabdin coğrafyasının etnik ve dini çeşitliliğini en iyi yansıtan örneklerden biridir. Küçük bir aşiret olmasına rağmen, farklı etnik kökenlerden ve üç ayrı dinden (Müslüman, Hristiyan, Yezidi) mensupları bünyesinde barındırmasıyla dikkat çekmektedir.

Tarihsel Köken ve Göçler

• Aşiretin Müslüman Kürtleri, Iğdır, Kars, Ağrı ve Van Gölü civarından bölgeye göç etmiştir.

• Mazıdağı’ndaki Şemıka köyü de bu aşiretin bir kolu olarak kabul edilmektedir.

• Lider aileler, 1700’lü yılların başlarında Midyat merkezine yerleşen Mala Nerhoz ve Mala Mehemedo adlı Müslüman Kürt ailelerdir.

• Son yıllarda Daliné köyünden bazı aileler Beyazsu (Ava Spi) bölgesine göç ederek yeni bir köy kurmuşlardır.

Önemli Şahsiyetler ve Tarihsel Rol

• Feto, Çelxo ve Temur Ağa, Ağrı İsyanı’nda önemli roller üstlenmişlerdir.

• İsyanın kırılmasından sonra Şeyh Zahir Tendürek Dağı’na çekildiğinde, Çelxo Navur Gölü yakınlarında öldürülmüştür.

• Fetoyé Şemıki ve Temuré Şemıki, Şeyh Zahir ile birlikte Iğdır’ın Tecirli köyü yakınlarındaki çatışmada şehit düşmüşlerdir.

• Fetoyé Şemıki ayrıca İran askerlerine karşı savaşta Ferzendeyé Celali ve Tahırxan ile birlikte Qeleni Köprüsü’nde kahramanlık göstermiştir.

Etnik ve Dini Yapı

Şemıka aşireti, beş köyden oluşmasına rağmen üç farklı etnik ve dini kimliği bünyesinde barındırmaktadır:

• Daline: Kürtçe konuşan Müslümanlar

• Enhıl (Nehıle): Süryanice konuşan Süryaniler

• Barbunıs: Arapça konuşan Müslümanlar

• Bacine (Becene): Kürtçe konuşan Yezidiler

• Kerşafé (Keferşamo): Müslüman ve Süryani karışık, Kürtçe ve Süryanice konuşulur

Bu yapı, Turabdin bölgesinin çok kültürlü ve çok dinli karakterini yansıtmaktadır.

Köyler ve Aile Yapıları

Kerşaf (Keferşamo) Köyü

• Mala Mirzo (Nerhozlara bağlı Ali Sofi, Sıdo, Xelilé Melek, Sevgan aileleri)

• Mala Guhişkan (Ömerka aşiretinden, Irak kökenli)

• Mala Şa’li (Mala Kose ve Mala Zeré kolları, Midyat’taki Mehemedo ailesiyle akraba)

• Mala Şemlo (Midyat kökenli)

• Mala Reşşê (Nerhozlarla bağlantılı)

Dalin (Delliné) Köyü

• Mala Bozo

• Mala Şemkeçel

• Mala Levend

• Mala Na’me

• Mala Hüso

• Mala Şimdi (Ağırman)

• Mala Nebiki

Sonuç

Şemıka aşireti, küçük bir topluluk olmasına rağmen Turabdin bölgesinin çok kültürlü ve çok dinli yapısını en çarpıcı şekilde yansıtan örneklerden biridir. Müslüman, Hristiyan ve Yezidi kimliklerini bir arada barındırması; Kürtçe, Arapça ve Süryanice dillerinin aynı köylerde konuşulması; bu aşireti Mezopotamya’nın etnik-dini mozaiğinin canlı bir temsilcisi haline getirmiştir. Ayrıca Ağrı İsyanı’ndaki rolleri, aşiretin siyasi ve askeri tarihte de önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir.

Kaynakça

1. McDowall, D. (2004). A Modern History of the Kurds. London: I.B. Tauris.

2. Bruinessen, M. van (1992). Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan. London: Zed Books.

3. İzady, M. R. (1992). The Kurds: A Concise Handbook. Washington: Taylor & Francis.

4. Sözlü tarih anlatıları, Midyat–Nusaybin yöresi aşiret büyüklerinin aktarımları.

5.     Trabidinden berriyeye (altan tan)

---

 

BU SAYFAYA YAPILAN YORUMLAR

---

halil bayar - 25/04/2013 - 08:47 merhaba bende aslen şemikalıyım şırnak silopideki köyümüz adıda şemigadır acaba bi akrabalıgımız varmıdır bilen varsa yazssın ltfen murat - 11/11/2012 - 12:18

mala xelil denim ben mala xelil şemlo ile aynıdır.bu ailenin bir kolu da midyatta mala çerkodur.

ibrahim güneş - 31/01/2013 - 11:40 Şemika aşiretinden mala bırohame ile mala sadéxane mardin savur zıvınga menda köyün de ikamet ederlerdi ? herkese selam olsun

Lokman acar Mala bozo - 27/10/2012 - 18:29

bende murat'a katılıyorum kerşaf ta hiç süryani yoktur, enhılde de kürt ve süryaniler yaşamktadır süryaniler yeni yeni avrupadan dönüyorlar.

 

nurettin - 30/05/2012 - 18:43

şemıki aşirettindenim diyarbakır ilcesi cınarda yaşıyoruz almanyada epey akrabalarımız yerleşmiştir ege bölgesinde yerleşmiştir 60 yıl dır dedem cınar a yerleşmiş şemıkalı aşiretinden olanları tanımak isterim bütün şemikilere slm olsun

murat - 17/12/2011 - 22:22

kerşaf köyünde hiç süryani yoktur nerden çıkardınız.kerşaf süryani yerleşimi de değildir.kaynakları istersen iyi tara.sonra yemişli köyü süryani ve kürt karşıktı.şu anda azici çoğunluğu kürttür.