Domana Aşireti, Midyat’ın güneydoğusunda, Midyat–İdil hattında yerleşik olan ve tarihsel olarak hem Kürt hem Süryani topluluklarıyla iç içe yaşamış bir aşirettir.
Yerleşim ve Köyler
Domana aşireti, sekiz köyde yoğunlaşmıştır:
- Araban: Müslüman Kürtler
- Temerzî: Müslüman Seyidler (Mala Şexê Zırav), Kürtçe konuşurlar
- Zinarexe: Müslüman Kürtler
- Agrit: Müslüman Kürtler
- Mıddıhê (Mıdın): Süryani köyü, Süryanice konuşulur
- Basaqê: Müslüman Kürtler
- Kefsura Domana: Müslüman Kürtler
- Bezikir: Müslüman Kürtler
Temerzî ve Mıddıhê köyleri hariç diğer köylerin amcazade oldukları ve Mizizex’ten geldikleri, Mizizex’e ise İran’dan göç ettikleri rivayet edilmektedir.
Tarihsel Köken ve İlişkiler
- Aşiretin yaşlılarına göre Domana, Ömerka ve Dorika aşiretlerinin ataları kardeştir.
- Yerleşim alanları esasen Süryani köyleri olup, Müslüman Kürtler sonradan yerleşmiştir.
- 1950’lere kadar bölgede 25’in üzerinde kilise ve manastır bulunurken, günümüzde yalnızca Mıddıhê köyü Süryani kimliğini korumaktadır.
Liderler ve Önemli Şahsiyetler
- 1800’ler: Bezikir köyünde oturan Kulpo Romî.
- 1850’ler: Araban köyünde Miho.
- Daha sonra: Alike İsmail, Hacı Ferho, Kubad, İsmaile Şakır.
- Agrit’ten: Musaye Fatime ve Mihemede Elo.
- Basaqê köyü: Esas ağaların merkezi.
- 1900’lerde Alikê Mışko ve Ömere Şero rakip ağalardı.
- Torunları hâlen bölgede ve Suriye’de yaşamaktadır.
Sosyo-Kültürel Yapı
- Din: Müslüman Kürtler (çoğunluk), Süryaniler (Mıddıhê köyü).
- Dil: Kürtçe (Kurmancî) ve Süryanice.
- Geçim: Tarım ve hayvancılık.
- Kültürel Bellek: Aşiret topraklarında Süryani kültürünün izleri hâlen görülmektedir.
Akademik Değerlendirme
Domana aşireti, Midyat–İdil hattında Kürt ve Süryani kültürlerinin kesişim noktasında yer alan bir topluluktur.
- Hem Müslüman Kürt hem de Süryani kimlikleriyle bölgenin çok kültürlü yapısını yansıtır.
- Liderlik yapıları ve köyler arası akrabalık bağları, aşiretin iç örgütlenmesini göstermektedir.
- yüzyılda Süryani nüfusunun azalmasıyla birlikte Kürt kimliği daha baskın hale gelmiştir.
- Altan Tan, Turabidinden Berriyeye.
Kaynak
Bazı yerlerde eksiklikler var ama Eruh tan geldimiz
YanıtlaSilBirincisi musaye fatıme zınaraxli dır ikincisi domana İran'dan Siirt eruha gelmişlerdi ve büyük bir kabile hala eruhta yaşamaktadırlar bir çoğu sivereke yaşamlarını sürdürmektedirler domana aşireti şehadır bir çoğukaraxırab banuheda yaşamaktadırlar bir çoğuda cizrenin cınıbre köyünde bir çoğu Cizre merkezde yaşamaktadır
YanıtlaSilHezex dipıke köyü’de domana’ya mensup ve bazı rivayetler eruhtan değilde tilo’dan geldiğmizi söylüyorlar.
SilAllah altantandan razı olsun.
YanıtlaSil