BERJERİ ( BERJÊRİ) AŞİRETİ

..

Berjéri (Şirvan/Şirvani) Aşireti, adını göç hareketlerinden alır; “aşağıdan gelenler” anlamına gelir. Aşirete mensup birine hangi aşiretten olduğu sorulduğunda “Ez berjérime” cevabı verilir.

Yerleşim ve Göç

• Güneydoğu Anadolu’dan, özellikle Siirt’ten göç etmişlerdir.
• Muş, Bulanık, Van, Muradiye, Erciş, Erzurum Şirvan, Bitlis, Siirt (Dört Sandıklı/Dorsandok), Patnos ilçesi ve köylerinde (Eskikonak, Değirmendüzü, Doğansu, Susuz, Kuşkaya, Zirekli, Dedeli, Çukurbağ) yaşamaktadırlar.
• 1987’de yapılan bir araştırmaya göre Patnos civarında yaşayan nüfusları yaklaşık 2.650 kişi idi (2000’e Doğru dergisi verisi).
• Sürgün Kürtler arasında bir kısmı Adana, Mersin, Afyon, Manisa, Edirne ve İzmir Menemen’de yaşamaktadır.

Sosyal ve Kültürel Yapı

• Osmanlı ve İslam halifeleri tarafından molla olarak bölgelere iskan edilmişlerdir.
• Aydın ve ilime önem veren bir aşiret olarak tanımlanır.
• Bazı kolları Hz. Muhammed’e dayandırıldığı için halkın verdiği zekâtla geçinmişlerdir.
• Tarih boyunca isyanlara karışmamış, düşmana karşı mücadelede devletin yanında olmuşlardır.
• Liderlikleri edep ve ahlaka dayalıdır.

Önemli Şahsiyetler ve Olaylar

• Molla Süleyman: Düşmana karşı savaşta şehit düşmüş, naaşı Veysel Karani Hazretleri’nin türbesi avlusundadır.
• Mele Selim: Devlet subayı iken savaşta şehit düşmüş, kabri Kollu Baba’dadır.
• Quli Baba Türbesi: Muş Bulanık ilçesi Karaağıl köyü yakınındadır.
• Molla Süleyman’ın hanımı Seyyit olup Hz. Hüseyin’in soyundandır.
• Kızları Asiye ve Zayde, Ruslar tarafından Muş Bulanık Sarıpınar ve Sımo köyleri yakınlarında vahşice katledilmiştir.

Akademik Değerlendirme

Berjéri aşireti, hem dini kimliği hem de devletle uyumlu tavrı ile Kürt aşiretleri arasında farklı bir konuma sahiptir. İsyanlara karışmamış olmaları, Osmanlı ve İran coğrafyasında sık görülen aşiret hareketlerinden ayrışmalarını sağlar. Ayrıca mollalık geleneği, aşiretin kültürel ve dini liderlik rolünü pekiştirmiştir.

Kaynak

• Hekimoğlu S. Özcan, Aşiretler ve İsyanlar.
• 2000’e Doğru dergisi, 1987 araştırması.