Belikan/Biliki/Belikiyan Aşireti, tarihsel kaynaklarda farklı adlarla anılan ve geniş bir coğrafyaya yayılmış Kürt aşiretlerinden biridir.
Yerleşim ve Göç
- Ana bölge: Rewanduz ile Balik dağlık bölgesindeki Rayat çevresi.
- 1600’lü yılların başında bir kısmı Urfa’ya, oradan Maraş üzerinden Orta Anadolu’ya göç etmiştir.
- Anadolu’da “Belik, Bilikî, Belikî” adlarıyla tanınırlar.
- Harita verilerine göre İslahiye civarında yoğun olarak yaşamaktadırlar.
- Ayrıca Maku, Kars ve Bayezit yöresinde yaşayan kolları vardır.
- Halep demiryolu boyunca İslahiye’den Meslemiye’ye kadar uzanan Kürt köylerinde de Belikanlılar bulunur.
Dil ve Kültür
- Çoğunlukla Kurmanci lehçesi konuşurlar.
- Bazı araştırmacılar, Dimili lehçesi ile konuşan kollarının da olduğunu belirtir.
- Göçebe hayat tarzını sürdürmüşlerdir.
- Kültürel olarak Celali konfederasyonu içinde yer almışlardır (Hamidiye Alayları dönemi).
Nüfus ve İstatistikler
- 1930’lu yıllarda Muhammed Emin Zeki Beg’e göre:
- 60 köy
- Yaklaşık 1.200 aile
- Göçmenlerden sorumlu bir Türk müdürünün açıklamasına göre İslahiye civarında 10.000 aileye ulaşmışlardır.
Anadolu’daki Yerleşimler
- Ankara Şereflikoçhisar: 9 köy
- Kırşehir merkez: 4 köy
- Köy isimleri: Büyükkışla, Akarca, Bala (Büyük Hacıbekir), Bala (Küçük Hacıbekir), Büyükdamlacık (Hasino), Küçükdamlacık (Heciyo), Doğankaya, Şanlıkışla, Odunboğazı, Yusufkuyusu.
- Kırşehir’de: İkizler, Ale Kekili, Hirfanlı, Ağapınar.
Sosyal ve Kültürel Anlatılar
- Aşiret kimliği konusunda hassasiyetleri vardır.
- Tarihsel anlatılarda Mame Beg ve İsa Beg isimleri öne çıkar.
- İsa Beg’in, Mame Beg’in kızı Fate Xatun’a olan aşkını anlatan bir sevda türküsü Belikanlılar arasında uzun süre söylenmiştir. Bu türkü bilur eşliğinde icra edilir ve aşiretin sözlü kültürünün önemli bir parçasıdır.
Akademik Değerlendirme
Belikan/Biliki aşireti, hem Kürdistan coğrafyasında hem de Anadolu’da geniş bir yerleşim ağına sahip olmasıyla dikkat çeker. Göçebe yaşam tarzı, dil çeşitliliği ve folklorik anlatılar (örneğin İsa Beg ve Fate Xatun hikâyesi) aşiretin kültürel kimliğini zenginleştirmiştir. Ayrıca Hamidiye Alayları ve Celali konfederasyonu içindeki varlıkları, Osmanlı dönemi Kürt aşiret siyasetinde etkin olduklarını gösterir.
Kaynakça
- Muhammed Emin Zeki Beg, Kürtler ve Kürdistan Tarihi, 1931.
- İzadi, Kürtler.
- Sir Mark Sykes, The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire, 20. yüzyıl başı araştırmaları.
- Wikipedia derlemeleri (Belikan Aşireti, Şereflikoçhisar ve Kırşehir köyleri)
UYARI: SİTEMİZİN TÜM HAKLARI SAKLI OLUP, İNTERNET ÜZERİNDEN YAYIN YAPMAKTADIR.
İZİNSİZ VE KAYNAK GÖSTERİLMEDEN KULLANILAMAZ.
Belikan (BILIKİ) Aşiretine mensup olan çok sayıda köyde Bingöl ve Erzurumda da var ama maalesef ki girdiğim hiçbir kaynakta bu bilgi geçmiyor bununla ilgili de bı araştırma yapılırsa çok sevinirim
YanıtlaSilEvet bende biliki aşiretindenim babam Muşlu annem Erzurumlu
SilSevgili pızmam edindiğin bilgi doğrudur Bingöl ve Erzurum Silopi gibi bir çok şehrimize göç etmiş bulunuyoruz bende Erzurum karayaliziym dedem Erzurum Hınıs arebo dan karayaziya göçmüş aşiretimiz oldukça geniş ama göç dalgasından dolayı dağılmış 1925 den itibaren her aşiret ve ailediyi bölmüşker güçleri düşsün diye
SilMerhaba pısmam bende Arebo köyündenim ama yaklaşık 30 yıldır başka yerde yaşıyoruz. Sizin dedemizin ismi nedir?
SilHınıs arabodan selamlar
SilBilikan/Bılıkan yada Birekan/Bırakan,(Brako/Bra-Keko -Abi, Büyük yada Değerli Kardeş-ler Abi) Aşireti geniş bir aşiret,Süleyman/Millanların bir kolu .Güney Kürdistan ,Şêxan,Efrin,Mardin'in köyleri Göçertilmiş Êzidî Akrabaları olan.Bunların Çoğu Almanya ve diğer ABye göç etmiş. Mardin,Urfa,Anatep,Maraş,Harput Merkez Köyleri,Bingöl merkez ve ilçeleri.Muş,Erzurum Ağrı merkez ve ilçelerinde yaşıyorlar.Kardeniz Kıyılarında Hitiler zamanında Götürülüp Tersanelerde çalışteıldıkları,Birkısmı Orada kalıp az bir kısmı İskandinav ölkerine Göütürüldüğü söylenir.(Not.Sadece Duyum Bir Kürt İskandinav ülkerlinde DNA destinden ordaki akrabalarını bulmuş,aynı DNA Gürcistan Rize arasında dan insanlarda da Olduğu.Ama Zonguldak ve bafrada Mardin'den götrülmüş Kürt aşiretleri olduğu biliniyor.Yine DNAtestinden Zonguldaklı bir Kürt ile tanıştım Onun deyimi ile geniş bir aileleri/aşiret var nerede ise Karadanizin tamamına yayılmış ama En kuyu Türkçüler de onlar.Tenleri ve tipleri lazlardan farklı esmer yüz hatları geniş ) Söyleniyor.
YanıtlaSilBiliki asiretinin kukleri Hati ve Hititlere kadar uzanir.Bildiginiz gibi hititlerin egemenligine Muskiler son veriyorlar..Hititlerin yikilisindan sonra ,Kumuh federasyonu icerisinde yer aliyorlar.Iskenderi Andoluya gelisiyle birlikte Biliki ve Beraziler
SilIskenderle birlikte hareket ediyorlar.iskenderin olumunden sonra IBiliki vrBeraziler selefkosla birlikte hareket ediyorlar.selefkos Antakya sehrini kurunca Biliki ve Berazileri Antakyaya yerlestiriyor.Biliki ve Berazilerin bir kismi Belucilerle birlikte Halepten doguya dogru guc ediyorlar. Selefkoslarin yikilisindan sonra Bilikiler Komagene federasyonu icerisinde yer aliyorlar.
SilBilikileri Komagene ,Kabadokya ve Pontus Kurt Devletlerinin kurulusunda guruyoruz.Bu Devletlerin yunetici kesimi Bilikiler ve Berazilerden olusuyor.Pontus Devleti Anadoluda uzun bir zaman Roma ile savasiyor.Andoluda yuzbin Romaliyi kilictan geciriyor. Sonra Kirima cekilmek zorunda kaliyor. Altinci Mitrades Kirimve Ukraynada bir ordu hazirliyarak Romanin Baskentine saldirmak istiyor.Romadaki Sipartakus underligindeki Kule hareketini destekliyor.
YanıtlaSilBilgilendirme ve yorumlar için herkese teşekkür ederek başlamak istiyorum Kur an da geçen belkıs yine bir Bılıki dir roma tarihinde kendilerinden Balkosıan Balkos diye yer edinir, yine İskender in ordusunda berazilerle birlikte farslara saldırmış alt etmişlerdir burada iskenderden kaçan farisiler Asya içlerindeki Türk kavimlerine sığınınca bu kavimlere farslar tarafından Türkmenda ( Türklere çeken ) yani Bugünkü söylenişi ile Türkmenler denmiştir , yine Belluci Kürtleri yine Belikiyan ve Barezani aşiretleri ile doğuya yerleşen Kürtlerdir,bir kaç bölgedeki küçük yerleşimlerin dışında Balekani ler konfedere olmamış buna rağmen ayakta durabilen nadir aşiretlerdendir (ör. Barezaniler 15 aşiretin bir araya gelmesi ile oluşmuş konfedere bi aşirettir tıpkı Reşi ler gibi ) Hewleri Kürt leri ile beraber ırkının özelliklerini saf bir şekilde koruyabilmiş nadir bir ırksal özelliğe sahiptir Balekaniler herkese slmlr….
YanıtlaSilAynen öyle bizde Balikan aşiretinin bir mesuduyuz Bingöl Karlıova
YanıtlaSilArkadaşlar bâleki baliki balekyan bir çok farklı isimlerle tanınıyor Bitlis bölgesinde balekan köyü var ( bâleki) aşireti diyorlar Tatvan Bitlis Güroymak ahlat Adilcevaz merkez ve köylerin de hemen hemen hepsinde bâleki aşireti mensubu yaşamakta Bitlis bölgesinde 50 bine yakın nüfusa sahiplerMuş merkez ve köyleri ağrı Patnos siverek bölgesinde ki balekiler de bizimle akraba olduklarını söylüyorlar ama onlar karakeçi aşiretinin bir kolu mesela Van da jirki aşireti var onunda bir kolu bâleki kabilesi diye tanınıyor bunlar bunları iyi araştırmak lazım aslında İran merivan Kürdistan bölgesinde bâleki aşireti diye tanımıyorlar..
YanıtlaSilBitlisteki balekiler Qeregéçi aşiretine mensupturlar.Daha önce bilikilere ait olan balekan küyüne yerleştikleri için onlara baleki demişlerdir.Biliki aşireti ise Ayridir.Kükeni hitit ve hatilere,Kumuh ve komageneye kadar uzanır.
SilMalatya Karatepe köyü ve 3 4 köy daha var eklemeniz lazkm
YanıtlaSilMalatya karatepedeki belikanlılar elazığ zeyve bölgesinden gelme ötesi bilinmiyor
SilKırşehir den selam olsun bütün bilimi aşiretine hep var olun inşallah
YanıtlaSilEz jı eşira bılıkan xelke muşe evdemji fıransa dijim eşirame bellek belavbuye ser facebok e verın em hev bıbinın u em hev nasbıkın
YanıtlaSilBiz de bu asirete mensubuz aslen iraktan gelip bingol solhan ordan erzurum xinis ordan ise muş pazu da yaşamaya devam etmisiz malatyadan selamlar.
YanıtlaSilBILIKI AŞIRETI ÇOK ESKI BIR KÜRT AŞIRETIDİR.ELBÜRZ DAĞLARINDA YAŞAYAN BILIKILER VARDIR.HATİ VE HITITLER DÜNEMINDE O DEVLETLER İÇERISINDE BILIKILER VARDIR.İSKENDERIN ORDUSUNDA BILIKILER VARDIR.SELEFKOSLAR DÜNEMINDE BILIKILER VARDIR.SELEFKOS ONLARI ISLAHİYE, ANTAKYA YURESINE YERLEŞTİRİYOR.KUMUHUN KURULUSUNDA VE KOMAGENENIN KURULUŞUNDA BILIKILER VARDIR.ADIYAMANDAKI NEMRUT DAĞININ ESAS ISMI ÇİYAÉ BILIKADIR.REWANDUZDA,AMEDIYEDE SUNNİ VE ALEVİ BILIKILER VARDIR.MARDIN ÖMERLİ DE MIHALMİLER İÇERISINDE BILIKILER ÇOKTUR.JERKI AŞIRETI IÇERISINDE BILIKİLER VARDIR.BILIKAN ADIYLA HER YERDE KÖYLER VARDIR.
YanıtlaSilÜSTAD BEDIÜZZAMAN SAID NURSININ ANNESI NÛRÉ MELE TAHIR É GÜNDÉ BILIKANIN KIZIDIR.SEYDA BILIKİLERIN YEGENİDIR.SERTLIĞINI BILIKİ LERDEN ALMIŞTIR.SEYDA GENÇKEN ÇOK SERT VE DIK KAFALIDIR.DEVLETE ASLA BOYUN EĞMEMİŞTIR.ÖMRÜNÜN SONUNA KADAR DEVLETE MUHALEFET ETMİŞTİR
YanıtlaSilHınıs Niftik Bilikileri Azerbaycan ile bağlantısı nedir yada Ahıska Kürdleri ile? Yaşlılarımız bu bölgelerden bahs ederdi
YanıtlaSilBenimde dedelerim bılanıx nıftıktan ağrı patnosa yerleşmişler. Zare welo derler
SilBilikanların aslı baylekan kalesinden gelip Ezidi Kürtlerdir. Bugün Mutki denen aşiret yoktur bu bölge ismidir mala velo yada mala çuro vs bunlar bilikii aşireti dir lakin bunlar babalarının ismi ile anılır lakin babaları bilikiidir.
YanıtlaSilBilikiler daha sonra müslüman oldular ha olmayanlarıda var ama aslı Ezidi kürtlerindir. Said-i Nursinin anneside bu aşiretten dir. Bilikiler İrak şengal Ermenistan Ezidi Kürtler kırgızistan Ezidi Kürtler Ahıska kürdü derler muş Malazgirt bulanık Varto ağrı taşlıçay erzurum Hınıs bingöl karlıova urfa mardin adıyaman besni konya Cihanbeyli ankara başta şerefli Koçhisar bala polatlı Haymana'da bulunurlar. Avrupa ülkelerindeki bilikiler Ezidiler bir ara roj belgeselinde Ezidi lerle konuşurken bilikiler aşireti olduklarını söylediler. Yani Ba kurdaki has Ezidi kökenli aşirettir büyüktür
Kırşehir ili kaman ilçesinde bağlı Kürt ağpınar köyü hangi aşiret mensupları
SilDoğrudur
SilBeylekan kalesini yapanlar bilikilerdir.Azerbeycanda bilikiler Çoktur.İran Türkiye,Suriye ,irak,Ermenistanda,El bürz dağlarinda bilikiler vardir.Haydar Aliyev bilikilerin yeğenidir.malatyaba yerli bilikiler vardir.Adiyama
SilAdiyamandaki nemrut dağinin esas ismi Çiyaé bilikadir.1934 yilinda Devlet dağin ismini değiştirmiştir.Adiyamanda kurulan komagene devletini kuran aşiretlerden biri Bilikilerdir.Her yerde günde bilika ismiyle köyler vardir.Bitlis,Eleziğ,Antep, Agri,Şirnak malatyada isimleri gündé bilika olan köyler vardir.
SilUrfa’da Viranşehir günde Qoriye Altinbasak köyü
YanıtlaSilUrfa civarında bilikan (Bılıkan) aşireti baglı temas kurmak istiyorum.
YanıtlaSilAdım
YanıtlaSilCemal Başak
***************
Bizlerde Bilikan Aşiretinden Olup 1790 Yılında Viranşehir'de
Zor Temır Paşa'nın
Kardeşi Milli İbrahim Paşa Döneminde Hesenan Aşireti İle Birlikte Başka Aşiretler Arasında Meydana Gelen Kavga ve Çatışmalardan Dolayı Mardin Merkez ve İlçeleri Diyarbakır Merkez ve İlçeleri Bingöl Genç Kawar Bölgesine Göç Etmek Zorunda Kalıyorlar Aynı Zamanda Gaziantep ve İlçelerine Muş ve İlçelerine Adıyaman İlçeleri ne Ankara Şereflikoçhisar Köylerine Kırşehir İlçelerine ve Adını Daha Sayamadığım Nice Şehir Kasaba ve Köylere Göç Etmek Zorunda Kalıyorlar Bilikan Aşireti Çok Kadim Köklü ve Büyük Bir Aşirettir Irak'ta Suriye'de İran'da Ermenistan'da Gürcistan Belucistan da Avrupa'nın Birçok Ülkesinde Yaşayan Bilikan Aşiretinden Topluluklar Vardır Dini Dili inancı ve Görüşü Ne Olursa Olsun Bütün Bilikan'lı Soy
Selam Sevgi ve Saygılarımı İletir Büyüklerin Ellerinden Küçüklerin Gözlerinden Öperim Allah'a Emanet Olun İnşallah. Cemal Başak
YanıtlaSilMerhaba herkese değerli bilikan aşireti mensuplarımız Muş Kotkut ilçesindeyim İstanbul’da ikamet etmekteyim değerli aşiret mensuplarımızla birlik olmak birbirimizi tanımak isterim Sedat Tanrıvermiş /0533 773 88 80 Haci Mutlağın oğluyum Rahmetli Haci Kerem ve Haci Halitin yeğeniyim.
YanıtlaSilİslahiyeden selam
SilDem baş ez li Silopî ya eşîra biligî ya ez dixazim eşira biligî ya ijmara wê çende jibu tevayê gelê me silah rez ✌️
YanıtlaSilBalıkan aşireti içinde Sêwdin klanı varmıdır acaba?
YanıtlaSilBingöl ili Adaklı ilçesinde Aktaş köyü vardır,kürtçe ismi Kevire spi dir..Birçok ailenin soyisimleri bilikli dir..acaba biliki aşireti ile bir bağlantıları varmıdır..bilgisi olan katkıda bulunursa sevinirim..
YanıtlaSilBir yerde köyün canbeg aşiretine mensup olduğunu yazıyor.. ne kadar doğru bilmiyorum, köyün eskileri de pek bilgi sahibi değil.
Bir cevap bulabildin mi acaba
Sil