HALİDİ AŞİRETİ HALİDİLER

Halidi Aşireti: Hz. Halid Bin Velid Soyu İddiaları, Tarihsel Tartışmalar ve Coğrafi Yayılım Üzerine Akademik Bir İnceleme

Halidi Aşireti, Kürt aşiretleri arasında Hz. Halid bin Velid (R.A.) soyundan geldiklerini iddia eden birçok aile ve kabileden oluşan geniş bir topluluktur. Bu iddia, sadece bölgesel bir kimlik meselesi olmakla kalmayıp, İslam tarihindeki önemli bir şahsiyetin neslinin devam edip etmediği üzerine de ciddi akademik tartışmaları beraberinde getirmektedir. Halidiler, tarihi süreçte Anadolu ve Mezopotamya coğrafyasında önemli roller oynamışlardır.

1. Hz. Halid bin Velid Soyu İddiası ve Tarihsel Kökenler

Halidi Aşireti'nin en önemli kollarından bazıları tarihte Aziziye beyleri olarak bilinen Bedirhaniler, Cizre beyleri ve Gurguli aşireti ve beyleridir. Bunun haricinde Anadolu'ya dağılmış, Halid bin Velid soyundan olduklarını iddia eden onlarca aile bulunmaktadır.

Fransız siyasal bilimci ve Doğu Dilleri Uzmanı Roger Lescot, "Textes Kurdes" adlı eserinde, Hicri 5. ve 6. yüzyıllarda Emevilerin Kuzey Irak'taki Kürt aşiretleri arasında birçok yandaş topladığını belirtir. Bu toplumlarla ilk Halife hanedanı arasında akrabalık ve yakın ilişkiler olduğu düşünülmektedir. Lescot'ya göre, Emevi hanedanı yıkıldıktan sonra temsilcilerin büyük bir kısmı Kürdistan dağlarına sığınarak yerleşmişlerdir. Ceziret bin Ömer, Erdelan, Gurgil ve Finik emirlerinin ataları da bu dönemde Finik Kalesi'nin komutanı Abbas Han idi (1389-1426). Lescot, bu beyliklerde yaşayanların Hz. Halid bin Velid'in torunları olduğunu ileri sürmektedir.

Ancak, Halid bin Velid'in soyunun devam edip etmediği üzerine İslam tarihinde çelişkili bilgiler mevcuttur.

• Neslinin Kesildiğini İddia Edenler: İbni Hacer el-Askalani, "El-İsabe" adlı eserinde Halid'in Şam'da Humus'ta vefat ettiğini ve Zübeyr'in oğlu Ebubekir'in ifadesine göre neslinin kesildiğini, kendisinden sonra malına mirasçı olarak hiç kimse kalmadığını, Medine'de Seleme'nin oğlu Eyyüb'ün mirasçı kabul edildiğini aktarır. Bu bilgilere dayanarak bazıları, Halid'in neslinin sona erdiğini kabul ederek, Halid'in neslindeniz diyen kişi ve aşiretlerin başka kökenler bulması gerektiğini savunurlar. Hatta Doğu Anadolu'da "Haldi" diye bir kavmin yaşadığını ve Halidilerin bu kavimden olduklarını, ancak Müslüman olunca isim benzerliğinden yola çıkarak kendilerini Halid bin Velid soyundan saydıklarını iddia ederler. "Nihayet ül İrb"in yazarı da Halid'in soyundan geldiğini iddia edenin yalan söylemiş olduğunu belirtir.
• Neslinin Devam Ettiğini İddia Edenler: Diğer yandan, İbni Asakir, Halid bin Velid'in Abdurrahman isminde bir oğlu olduğunu ve Halid'in neslinin bu zattan türediğini belirtir. İbni Asakir'e göre, Halid bin Velid'in oğlu Abdurrahman, Peygamberimiz'i görmüş ve Yermuk Savaşı'na babasıyla katılmıştır. Annesi Esma bint Esed bin Mudrik idi. Abdurrahman, Yermuk Savaşı'ndan sonra babasıyla Humus'ta kalmış, babası gibi kahraman ve korkusuz biri olmuştur. Sıffın Savaşı'nda Hz. Muaviye'nin bayrağını taşımış ve Anadolu içlerine seferlere katılmıştır. İbni Asakir, Abdurrahman'ın Hicri 64 yılında Humus'ta Nasrani İbn Asal tarafından zehirlenerek öldürüldüğünü kaydeder. İbni Esir'e göre ise, Abdurrahman'ın oğlu Halid, babasını öldüren İbn Asal'ı bularak intikamını almış ve Muaviye tarafından bir gün hapsedildikten sonra kan bedeli ödenerek serbest bırakılmıştır. Bu bilgiler, Halid bin Velid'in Halid bin Abdurrahman bin Halid bin Velid bin Muğire bin Abdullah bin Amr bin Mahzum el-Kureyşi şeklinde devam eden bir torununun olduğunu göstermektedir. Ayrıca Halid bin Velid'in diğer kardeşleri Muhacir ve Velid'den de soyunun devam ettiği belirtilmektedir. Muhacir, Sıffın Savaşı'nda Hz. Ali'yi desteklemiş ve şehit olmuştur. Velid'in ise hayattayken kırktan fazla evladı olduğu söylenir. İslam aleminde bu zatların evlatlarına rastlanmaktadır. İbn Hazm'ın "Camharatu Ansabi Arab" adlı eserinde de Muhacir'den bahsedilmektedir.

Araplar gibi nesep ve soy kütüğüne önem veren bir kavmin içinde yüzlerce yıldır bu geleneği devam ettiren ve kendilerini Halid bin Velid soyundan kabul eden bu kişilere herkesin hürmet göstermesi, neslinin tükendiği yönündeki rivayetin sahih ve doğru olmadığı fikrini güçlendirmektedir.

2. Coğrafi Yayılım ve Aşiretler

Halidi Aşireti'nin kolları Anadolu'ya yayılmış durumdadır. Özellikle Cezire (Cizira Botan) emirlerinin, Halid bin Velid'in soyundan geldiği iddia edilmektedir. Bu beyliklerde yaşayanların Hz. Muhammed'in halifelerinden Halid bin Velid'in torunları olduğu Roger Lescot tarafından da belirtilmektedir. Günümüzde birçok Azizan aşiret kolu yaşamlarını sürdürmektedir.

3. Dini ve Mezhepsel Bağlantılar

Lescot'nun eserinde, Emevilerin bir kısmının 1018 ve 1162 yılları arasında tasavvufi ilimlere yönelerek Yezidiliği benimsemeye başladığı ve yaymaya ön ayak olduğu belirtilmektedir. Halid bin Velid'in aslında Kürt kökenli olduğu ve bu halkların onun soyundan geldiği iddiaları, tarih kaynaklarında mevcut olmakla birlikte, bazı kaynaklarda çelişkili bilgiler de yer almaktadır. Örneğin, 1945 yılında Kahire'de basılan "Kürt Hanedanlıkları ve Beylikleri" isimli kitap, Halid bin Velid'in Kürt veya Arap olduğundan bahsetmez, ancak Hz. Halid'in Suriye'nin Humus kentinde vefat ettiğini ve Süleyman bin Halid'in de Sıffın Savaşı'nda öldürüldüğünü kaydeder.

4. Halidi Soyundan Gelen Meşhur Şahsiyetler

Halid bin Velid'in neslinden gelip İslam aleminde meşhur olmuş bazı zatlar şunlardır:

1. Abdülvehhab bin Humeydan bin Türkî: Hicri 13. asır alim yazarlarından. Soy kütüğü Halidi Nuseba Anazi Beldesi'nde otururdu.
2. Şeyh İclan bin Mâni' bin Süleym el-Haydari: Hicri 12. asır alimlerinden.
3. Muhammed bin Abdullah bin Muhammed bin Mâni' bin Halid bin Abdurrahman bin Halid bin Velid: Necd bölgesi emiri.
4. Muhammed bin Abdurrahman bin Halid bin Velid: Halidilerin nesli en çok olan zatı.
5. Muhammed bin Abdulmelik el-Halidi: Döneminin meşhur alimlerinden, Akra'da vefat etmiştir.
6. Musafir bin İbrahim bin Muhammed bin İbrahim bin Muhammed bin Hasan bin Muhammed bin Ahmet bin Abdullah bin Muhammed bin Munii bin Halid bin Abdurrahman bin Halid bin Velid bin Muğire: Şafii mezhebi ulemasından.
7. Yasin Halidi: Kudüs meliklerinden. Bu aile 1863-1913 yılları arasında Kudüs'te meliklik yapmıştır.
8. Mehmet Zahid Koktu: İstanbul'da meşhur Nakşibendî Şeyhi. Halid bin Velid'in soyundandır.

Abbas Azavi de Halidilerin Irak'ta çok geniş bir aile olduklarını belirtir. Sebukî, Abdülgafur, Semanî, Bukai gibi Ortaçağ yazarlarının tümü Halid bin Velid'in evlatlarından bahseder ve soyunun devam ettiğini kabul ederler.

5. Sonuç

Halidi Aşireti ve Hz. Halid bin Velid'in soyu meselesi, İslam tarihi ve Kürt sosyolojisi içinde önemli bir tartışma konusudur. Bir yandan Halid bin Velid'in neslinin tükendiğini iddia eden tarihçiler bulunurken, diğer yandan İbn Asakir gibi alimler onun soyunun Abdurrahman ve diğer çocukları aracılığıyla devam ettiğini savunmaktadır. Halidilerin, Cezire beylikleri gibi önemli siyasi yapılarla bağlantıları ve Roger Lescot'nun araştırmaları, onların bölgesel tarihteki etkin rolünü göstermektedir. İslam dünyasında Halidi soyundan gelmiş yüzlerce ulema, müderris, şeyh ve emir bulunması, Halid bin Velid'in neslinin devam ettiği yönündeki güçlü kanaati desteklemektedir. Bu karmaşık ve tartışmalı durum, Halidi Aşireti'nin kimliğini ve bölgesel etkileşimlerini derinlemesine anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duymaktadır.

Kaynakça

1. Lescot, Roger. (Tarihsiz). Textes Kurdes. (Bu eserin tam künyesi akademik atıfta gereklidir.)
2. (Yazıda kaynak olarak belirtilen "ruhavi" ve "El-Mak, Kurdes" referansları ile İbni Hacer el-Askalani, İbni Asakir, İbni Esir, İbni Hazm gibi tarihçilerin eserlerinden alıntılar. Bu eserlerin tam künyeleri ve sayfa bilgileri akademik atıflarda gereklidir.)
3. Meta Knowledge Search results for "Halidi Aşireti Hz. Halid bin Velid", "Halid bin Velid soyu tartışmaları", "Bedirhaniler Halidi kökeni", "Cizre beyleri Halidiler". (2026). Erişim Tarihi: 8 Mart 2026.
4. Gunter, Michael M. (2018). Historical Dictionary of the Kurds. Rowman & Littlefield. (Kürt aşiretleri ve tarihsel rolleri üzerine genel bilgi).
5. Bruinessen, Martin van. (1992). Ağa, Şeyh ve Devlet: Kürdistan'ın Sosyal ve Politik Örgütlenmesi. Çev. Remziye Arslan. İstanbul: İletişim Yayınları. (Kürt aşiret konfederasyonları ve iç dinamikleri üzerine genel bilgi
6. 
   

 UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz. Not:Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan www.semskiasireti.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz...

 

---

Yorumlar

erhan - 23/01/2013 - 22:35

S/A öncelikle şimdi üstadım ğalıt.bin.velid in tüekiyede soyu çoktur ama aile aile dağılmışlardır bitlis muş genelinde halidiler var olmakdadır anlamadığım bir şey halidiler neden bir araya gelmiyorlar neden bir birlerine uzaklar sadece kendi aielerinde tanınmaktalar bizde halidiyiz muşlu hacı nusa beyde halidiydi ve ailesi yiğenleri muş bitlis manisa ve ismini sayamadığım şehirlerdedirler dünyada halidileri toplasanız ki bizler halidiyiz diyenler 200 bini buluyor şimdi bu rakam müthiş ama bir soy okadar üreyebilirmi akıllara hemen bu geliyor erzurum ğınısdada halidiler var denmekte şimdi halidilerden kız alan ve üreyenlerde bizde halidiyiz diyorlar bence büyüklerden biri öncülük yapsınlar kidir halidi kimlerdir akrabalarını araştırsınlar oturdukları yerde halidiyim demeleri bence olmuyor şimdi bazı halidilerde secere bulunmamaktadır bunlarda kendilerine halidiyiz demektedirler ben siiirte de halid bin velid soyundan olanları duydum nekadar gerçektir bilemem belki yanlış konustum özür dilerim şimdiden ama dediklerimde yabana atılmıcak şeylerdendir tabiki halid.bin.velid in soyundan gelmek şereftir rabbim o şerefe nail eylesin saygılarımla

Esat Güleryüz - 13/10/2012 - 10:39

Çok istifade ettim. Teşekkürler.

muzafer halidi - 16/04/2012 - 11:17

ben bitlis adilcevaz ilçesinde halidi ailesi olarak yaşıyoruz bizler hz halid bin velittin oğlu hz süleymanın soyun dan bize yakın akraba varsa tanışalım cep 05362557814

sefa - 11/03/2012 - 14:35

güzel bir çalışma hz. halid soyundan geldiğini söyleyen ailelerin bilgisi var mı sizde acaba