Giriş Xerzan (Garzan) Aşireti, kökenlerini Arap Yarımadası’na dayandıran, Abbasiler döneminde Basra’dan Anadolu’ya göç ettiği rivayet edilen köklü bir aşirettir. 10. yüzyılda Beni Bekir, Gays, Beni Bidri, Beni Tahkrip ve Beni Tamim gibi Arap asıllı aşiretlerle birlikte Kürdistan coğrafyasına yayılmıştır. Aşiretin adı, Sason civarına yerleşen İbn Kharzi (Sofi Ğerzi)’den gelmekte olup, bölgeye “Ğarzan” veya “Xerzan” denilmiştir.
Yayılım Alanları ve Günümüzdeki Durumu Günümüzde Xerzan aşireti üyeleri başta Batman, Siirt, Bitlis (Sason, Mutki, Güroymak, Ahlat, Tatvan), Muş (Bulanık, Malazgirt, Hasköy), Diyarbakır (Bismil, Silvan, Çınar), Şanlıurfa, Kurtalan, Kozluk ve Eruh olmak üzere Türkiye’nin birçok il ve ilçesinde yaşamaktadır. Aşiretin nüfusu 500.000 - 600.000 arasında tahmin edilmekte ve Türkiye’nin en büyük aşiretlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Kabile Yapısı ve Soy Bağları Xerzan aşireti, Sofi Kharzi’nin çocukları Bilal (Beleki), Musa (Musi) ve Sarım Bey (Sarmi) soyundan gelen ana kollarla büyümüştür. Önemli alt kabileleri arasında Zedoyi, Celloyi (Cellali), Ezzebo, Bayram, Dağani Pesnuni, Kendoyi, Keko, Dağani ve Bidri yer alır. Muhammed Emin Zeki Beg’in 1931 tarihli “Kürd ve Kurdistan Tarihi” eserinde de aşiretin bazı kolları (Zekermi, Musi, Sarmi, Celali, Xezali) Diyarbakır-Bitlis arasında belirtilmiştir.
Dil, Mezhep ve Kimlik Osmanlı kayıtlarında “Erzen-i Arap” olarak geçen bölgede Arap asıllı aşiretlerin varlığı bilinmektedir. Aşiretin bir kısmı Arapça konuşmaya devam ederken, bir kısmı Kürtleşmiştir. Garzanlılar kendilerini Hz. Hüseyin’in soyundan gelen seyyidler olarak tanımlamakta ve bu soya büyük önem vermektedir.
Tarihsel Dönemler ve Önemli Olaylar
- Melikan Beyliği ve Hasankeyf Dönemi: Uzun yıllar Hasankeyf’e bağlı yaşamışlardır.
- Moğol ve Timur İstilaları: 1241’de Moğollara karşı büyük direniş göstermiş, 1394’te Timur’a bağlılık bildirerek katliamdan kurtulmuşlardır.
- Osmanlı Dönemi: Çaldıran Savaşı sonrası Osmanlı topraklarına katılmış, Cumhuriyet öncesinde Sason ve Garzan’ın hâkimi konumunda olmuşlardır.
- 19.-20. Yüzyıl: Şeyh Ubeydullah Hareketi ve Sason İsyanları sonrası birçok aşiret mensubu (Hacı Fettah Paşa, Hamid Bey, Seyfettin Bey vb.) batı illerine sürgün edilmiştir.
Xerzan Aşiretine Bağlı Önemli Kollar Bidri, Şigo, Celali, Dağani Pesnuni, Ezzebo, Bahtiyari, Malaşaraf, Halilan, Mala Ağe, Kendo, Şarro, Koram, Zedo, Bekreni, Pencinaran, Misehre, Hamzuwat ve diğerleri. Özellikle Mala Ağe aşireti Batman Kozluk’ta (Cevizli/Daregözin başta olmak üzere 20’ye yakın köyde) en güçlü kollarından biridir.
Kaynakça (Düzenlenmiş)
- Adnan Kozluklu derlemeleri (www.semskiasireti.com)
- Memedé Kazım, “Gays Aşireti” ve Xerzan Aşireti çalışmaları
- Muhammed Emin Zeki Beg, Kürd ve Kurdistan Tarihi (1931)
- Osmanlı Arşivleri ve döneme ait tarihî kaynaklar
- İbn-i Esir Tarihi ve Şerefname
Bastihavzer Netvac ailesi hakkinda bilgi istiyorum
YanıtlaSilBu bilgiler doğru değil seyitler kurtce konuşan sexanteras koylerdir
SilSeyitler Arap tır.. Kürt değiller
Silmala basrati hiç yazılmamış
YanıtlaSilBahsettiğiniz Basrate,Kormaniya kabilesine bağlı olan mı
SilXerzan aşiretinden kopup Diyarbakır kulpa yerleşen 3 kardeşi neden yazmadiniz bizde xerzan aşiret mensubuyuz ama biz çok eskiden geliyoruZ beşeriye ovasindan gelmeyiz. mala akuwan 10.000 nüfus tahmini
YanıtlaSilakuvan hangi aşiret kozlugun neresinden
YanıtlaSilbidri şigo şerro hangisi akuwan bağlısınız
YanıtlaSilBir Arap aşireti daha
YanıtlaSilSevıkan köyü den hiç basetmedin derbas ağani soyundan hiç bsetmediniz
YanıtlaSilDerbaş ağani şuhan soyundan gelen enaz 4000 kiş var genelde soy adları GÜNEŞ DİR
YanıtlaSilMala şeyh Habibe dırşane den hiç bahsetmemişsiniz
YanıtlaSilTarihi bile kendilerine göre yazıyorlar
YanıtlaSilBizimde yaptığımızı araştırmaya ggurgüre garzandan fetteg beglerdeniz bir kolu Mardin satıh ve zinnara yerleşmiş meho İshak derler ona tabiki bunlar üç kardestiler birtanesinin ismi diyer kardeşler nerede ve isimleri ne olduğunu bilmiyoruz aldığımız duyumlere biri Siverek'te diyerde Suriye derke hemko diyorlar nakadari doğru ne kadaridayanlis bilmiyoruz vesselamtum garzi kardeşlerimize Allah birliğimizi daim eylesin isallah Allah'a amanet olun
YanıtlaSilMerhaba bizim soyadımız karzan adanayız yaşadığımız köyde farklı soyadı olan tek aileyiz. 4 kuşak olarak soyumuz nerden geliyor bilmiyoruz . Tek bildiğim rahmetli babanım soyadı kanununda garzan olan isimlerinin karzan olarak yanlış yazılmış olduğu .
YanıtlaSilKurtalan garzan çayının çevre köylerinden slm kurt xerzileri
YanıtlaSilMuş Dağani aşiretinden selam olsun
YanıtlaSilXerzan aşireti arap ya da türk değil Xerzan aşiretinin adı antik ermeni kaynaklarında Arzanene olarak geçer ve genelde Karduk ve Moks(Miks aşireti) bölgeleriyle beraber geçer
YanıtlaSilAnlattıkların hepsi uydurma ve hiç bir dayanağı yok sen xerzan aşireti islamdan sonra kürdistana göç etmiş arap aşiretidir diyorsun ama bizde islamdan önce 600 yıl evvel Arzan/Garzan adlı bir kabile ve bölgeyi antik ermeni kaynaklarında sıkça görüyoruz
YanıtlaSilGarzan aşireti gerçek kökü urmiye İran'dan gelmedir
YanıtlaSilSallama evladım sallama. Garzan aşireti öz be öz araptır
YanıtlaSil