Goyan Aşireti, tarihsel olarak Şırnak ve Hakkâri bölgesinde yoğunlaşmış, yarı göçebe-yarı yerleşik yaşam biçimiyle öne çıkan ve Osmanlı döneminden günümüze kadar sosyo-politik etkiler bırakmış önemli bir Kürt aşiretidir. Osmanlı’nın son döneminde İngiltere ile çatışmalara girmiş, bölgesel güç dengelerinde etkin rol oynamıştır.
Tarihsel Arka Plan
- Köken: Goyan Aşireti’nin Zagroslardan gelen Gutilerle bağlantılı olduğu iddia edilse de bu bilgi yazılı belgelerle doğrulanmamış, daha çok sözlü anlatımlara dayanmaktadır.
- Osmanlı Dönemi: 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında Osmanlı kontrolü dışında kalan bölgelerde etkin olmuş, diğer aşiretlerle çatışmalara girmiştir. İngiltere ile birkaç ay süren çatışmalar yaşamış, bu da aşiretin bölgesel siyasetteki önemini göstermektedir.
- Yerleşim Alanları: Şırnak (Uludere, Beytüşşebap), Hakkâri, Siirt (Eruh), Van ve Irak’ın Erbil, Zaho, Sersing bölgelerinde aşiret mensupları yaşamaktadır.
Sosyo-Kültürel Yapı
- Yaşam Tarzı: Yarı göçebe ve yarı yerleşik yaşam biçimi; tarım, hayvancılık ve sınır ticareti temel geçim kaynaklarıdır.
- Dinî Geçişler: Mentkan oymağı örneğinde görüldüğü gibi Zerdüştlükten Yezidiliğe, ardından İslam’a geçiş söz konusudur.
- Eğitim: Mentkanlar yörede eğitime en çok önem veren grup olarak bilinir.
- Bayramlar: Her yıl Mayıs ayında “Koyun Kırpma Bayramı” kutlanmaktadır.
Goyan Aşireti’ne Bağlı Oymaqlar
Akademik Değerlendirme
Goyan Aşireti’nin yapısı, Kürt aşiret sisteminin tipik özelliklerini taşır:
- Bağımsızlık eğilimi ve merkezi otoriteye karşı direnç.
- Çoklu yerleşim alanları sayesinde hem Türkiye hem Irak’ta sosyo-politik etki.
- Modernleşme süreci: Katı aşiret kurallarının gevşemesi ve modern yaşamla uyum arayışı.
Kaynakça
- Mehmet Emin Zeki Beg, Kürtlerin Tarihi, Irak, 1931.
- Bilal Altan, “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Yapı, Sorunlar ve İngilizlerle İlişkiler Açısından Goyan Aşireti,” History Studies Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 2020.
- “Aşiretler Boylar ve Oymaklar: Goyan Aşireti,” Blogger.
- “Goyan Aşireti’nin Osmanlı Dönemi,” YaÖzet.
Bu Çalışma Bilgilendirme Amaçlıdır
Aralarında nasıl Zazaca konuşanlar oluyor ilginç.
YanıtlaSilBiz goyilerde Zaza yok
SilGoyan goyi guyi goya gibi isimlerle bilinen bu aşiret Uludere yani qılaban köyleri yanı sıra Irak zahoda dehukta Silopi’de Türkiye’nin batı illerinde avrupada yaşarlar
YanıtlaSilSelam
YanıtlaSilSelam
Silbilgilerin çoğu yanlıştır, lütfen bu bilgileri düzeltin
YanıtlaSilaynen
SilGoyan Aşiretinten söz ederken yakın zamana kadar aşiretin lideri olarak tanıdığım rahmetli Hacı Mirza'yı anmadan geçmek olmaz.
YanıtlaSilHacı Mirza'nın kendisinden dinlemiştim. Pervari'ye yeni atanan jandarma komutanı Hacı Mirza'yı merak eder ve köyünde kendisini ziyaret etmek ister. Hacı Mirza da ovada çayır biçmiş, ata yüklemiş köye doğru torunuyla birlikte gidiyorlar. Komutanın arabası arkadan gelir ve selam vererek, Hacı Mirza'ya gitmek istediğini, kendisine yardımcı olunmasını ister, makam arabasına alır. Hacı Mirza kendi evinin yanında arabayı durdurur: "Buyurun, sizi eve alayım." Der ama komutan: "Sağol benim amcam, fazla vaktimiz yok, sen bizi Hacı Mirza'nın evine bırak." Diye karşılık verir. Hacı Mirza komutana bakar: "Aha o adam benim!" Der. Komutan şaşkınlık içinde: "Sahiden Hacı Mirza Ağa sen miydin?" Der ve hayal kırıklığına uğrar. Komutan "Ağa" denilince farklı bir insan tipi hayal etmiş...
tamamıyla uydurma goyan asıretinin bir ağası yoktur
Silsu anda bile ağalık sistemi kaldırılmıştır hazım babatdan soz edılıyor oda babat ailesinin ağasıdır yanlış bilgi paylaşmıyalım.
HACI MİRZA rahmetli amcamız aşiretimizin bir buyuğuydu rıhspi deniliyor
YanıtlaSil