DAŞİ, DEŞİ AŞİRETİ

Daşi (Deşi) Aşireti, Mardin bölgesinin köklü ve ileri gelen aşiretlerinden biridir. Tarihsel olarak Midyat ve Kerboran’a, Mir Yakup adlı bir bey önderliğinde Doğubeyazıt yöresinden geldikleri aktarılmaktadır.

Tarihsel Arka Plan

• Köken: Doğubeyazıt ve Karacadağ bağlantılı göçlerle Mardin’e yerleşmişlerdir.
• Kollar:
• Kassıkiler: Sason-Kozluk civarından geldikleri tahmin edilir; Haruna kolu İdil-Cizre arasında yerleşiktir.
• Şabokiler: Mazıdağı yöresindeki Pir Xettap köyünden gelmişlerdir.
• Alikiler: Aslen Doğubeyazıt civarından gelmişlerdir; Midyat’ın Mıkré, Nıbıl ve Hevendiné köylerinde yaşarlar. Brukan aşiretinin bir kolu olan Alikiler ile bağlantıları tartışmalıdır.
• Yerleşim: Mansuriye (eski bir Süryani köyü) ve Mardin merkezinde yoğun olarak bulunurlar.

Sosyo-Kültürel Yapı

• Dil: Kürtçenin Kurmancî lehçesi ve Arapça.
• Din: İslam (Şafiî mezhebi).
• Nüfus: 1987’deki Aşiretler Raporu’na göre yaklaşık 5.000 kişi.
• İleri Gelen Aileler: Mehmet Can ve İzzettin Çaçan (Mardin merkez).
• Liderlik: Son yıllarda Mardin’deki Can ailesi öne çıkmaktadır.
• Yaşam Tarzı: Yerleşik hayat sürerler; Cumhuriyet dönemi isyanlarına katılmamışlardır.

Akademik ve Tarihsel Görüşler

• Muhammed Emin Zeki Beg: Daşi aşiretinin Milan konfederasyonunun boyunduruğu altında bulunduğunu ve göçebe yaşadıklarını belirtir.
• Sir Mark Sykes (1906): Daşileri “semi-nomadic tribe” yani kısmen yerleşik, kısmen göçebe bir aşiret olarak tanımlar.
• Altan Tan: Turabidinden Berriyeye adlı eserinde Mardin aşiretleri arasında Daşilerin önemini vurgular.

İsim Kökeni

• Daşi/Deşi isminin kaynağı kesin değildir. Rivayetlere göre aşirete bağlı ailelerin taş işçiliği yapmaları nedeniyle Türkçe “taş işçiliği” anlamına gelen “Daşi” adıyla anıldıkları düşünülmektedir.

Güncel Durum

• Yerleşim: Mardin merkez ilçeye bağlı Zinnar Bahçeleri ve Yalık köyü.
• Suriye Bağlantısı: Aşiretin bir kısmı Suriye’de yaşamaktadır.
• İlişkiler: Mişkin aşireti ile kan davaları olduğu bilinir.

Kaynakça

1. Altan Tan, Turabidinden Berriyeye.
2. Sir Mark Sykes, The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire, 1906.
3. Muhammed Emin Zeki Beg, Kürtler ve Kürdistan Tarihi, 1931.
4. Aşiretler Raporu, 1987.

UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz.

Not:Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan sitemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz...