BAVİ, BAWİ, BABİ AŞİRETİ

Bavî / Bawî / Babî Aşireti, kökeni İran’ın Loristan bölgesindeki Kürt aşiretlerine dayandırılan ve tarihsel olarak hem Lor lehçesiyle hem de Kürt kimliğiyle anılan bir topluluktur.

Tarihsel Köken

• Tarih-i Güzide: Lor halkını iki ana kola ve sekiz küçük gruba ayırır; bunlar arasında Sahi, Arsan, Arki, Beyhi gibi aşiretler vardır. Lor lehçesiyle konuşsalar da Lor halkına bağlı değillerdir.
• Lorlar: Dört ana gruba ayrılır: Mamsani, Kohgeloyi, Bahtiyari, Lori Asli. Bavî aşireti bu gruplardan Kohgeloyi koluna bağlıdır.
• Ağacari ve Çeki aşiretleri: Bavîler gibi Kohgeloyi’den ayrılmış kollardır.

Yerleşim ve Dağılım

• Günümüzde Urfa ve Siverek’te bazı kolları yaşamaktadır.
• İran’da kalan Bavîler, Fars ve diğer aşiretlerle karışmış olsalar da Kürt kimliklerini korumaktadırlar.
• 1881 yılı itibariyle İslam Ansiklopedisi’ne göre Kohgeloyi’ye bağlı Bavî, Ağacari ve Çeki aşiretlerinin toplam nüfusu 140.000 kişi civarındaydı.

Tarihsel Süreç

• Şah Abbas ve Vali Hüseyin Han: Bavîler bu dönemde yaşadıkları bölgeye nakledilmişlerdir.
• Kerim Han Zend (18. yy): Asıl yer değiştirme ve toprak ayırma işlemi onun döneminde yapılmış, bir kısmı Şiraz’a nakledilmiştir.
• Kaçar Dönemi: Büyük eziyet ve sürgünlere maruz kalmışlardır.

İsim Kökeni

• Mesâlikü’l-Absâr: Şehresor taraflarında yaşayan “Baser” aşireti zamanla “Babiriye” olarak anılmıştır.
• Sir Mark Sykes: “Babî” isminin, aşiretin bir inanç lideri olan Baba’dan geldiğini belirtir. Bu nedenle “Babiler” denilmiştir.
• Yaşam Tarzı: 1900’lerde kışın yerleşik, yazın Arap çadırlarına benzeyen çadırlarda göçebe hayat sürmüşlerdir.

Sosyo-Kültürel Yapı

• Dil: Pehlevî lehçesine (Goran) yakın bir lehçe.
• İnanç: Ekseriyeti Yârisanî inancına mensuptur.
• Yaşam Tarzı: Yerleşik hayat baskındır; tarım ve hayvancılık temel geçim kaynağıdır.
• Karışımlar: Kohgeloyi aşiretleri içinde zamanla Türkmen ve Zazalarla karışarak erimişlerdir.

Akademik Değerlendirme

Bavî/Babî aşireti, Loristan kökenli Kürt aşiretleri arasında hem dini hem kültürel çeşitliliğiyle öne çıkar.

• Kohgeloyi bağlantısı, aşiretin Loristan’daki Kürt kimliğiyle ilişkisini gösterir.
• Yârisanî inancı, aşiretin dini kimliğini belirginleştirir.
• Osmanlı ve İran siyaseti, Bavîlerin sürekli göç ve sürgünlerle karşılaşmasına yol açmıştır.

Kaynakça

1. Tarih-i Güzide (Hamdullah Mustaufî, 14. yy).
2. İslam Ansiklopedisi, Kohgeloyi aşiretleri.
3. Major Rabino, Kürt araştırmaları.
4. Sir Mark Sykes, The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire, 1900.
5. Muhammed Emin Zeki Beg, Kürd ve Kürdistan Tarihi, 1931.
6. -Muhammed Emin Zeki Beg (Kürdistan Tarihi
7. -Mark Sykes ( The Kurdish Tribes  of The Ottoman Empire)
8. Major Robino Makaleleri

UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz.

Not:Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan www.semskiasireti.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz...