AŞİTA VEYA AŞİTİ AŞİRETİ

Aşita (Aşiti) Aşireti, konfedere olmayan, yani herhangi bir aşiretler federasyonuna bağlı bulunmayan bağımsız bir topluluk olarak bilinir. Özellikle Suriye, Cizre ve Mardin yöresinde yaşamaktadır. Berriye (Nusaybin–Kızıltepe) bölgesinin en büyük aşiretlerinden biridir.

Köken ve Yerleşim

• İsminin bölgeden geldiği kabul edilmektedir.
• Bazı rivayetlere göre Hakkâri civarındaki Aşite (Çığ) bölgesi ile bağlantılıdır.
• Kürtçede “Aş” kelimesi değirmen anlamına gelir; aşiretin isminin buradan türediği de ileri sürülmektedir.
• Tarih boyunca Midyat–Kerboran (Dargeçit) arasında bulunan Zaz ve Sedef köyleri civarındaki Aşita yerleşimi defalarca yıkılıp boşaltılmıştır.

İnanç ve Önemli Şahsiyetler

• Hz. Halid bin Velid ile bağlantılı olma ihtimali rivayet edilmektedir.
• Seyyid Şeyh Abdullah’ın oğlu Seyyid Şeyh Halid (1861–1912):

• Dârâ köyünde doğmuş, babasının medresesinde yetişmiştir.
• Halkı irşad eden büyük bir mürşid olarak tanınmıştır.
• Mardin’de vefat etmiş, ceddi yanında defnedilmiştir.

Aşiret Yapısı ve Çatışmalar

• Aşita dağıldıktan sonra ortaya çıkan Hewérki ve Dekşuri aşiretleri, Aşita’nın uzantıları olarak kabul edilmektedir.
• Bölgede hem Müslüman hem Hristiyanların birlikte yaşadığına dair mezarlıklar bulunmaktadır.
• Rivayetlere göre son büyük yıkılış Ali Begé Por zamanında olmuştur.
• Ali Begé Por ve akrabaları Qiçur ve Miçur kardeşler, Hasankeyf Beyi Hasan Kulab’ın saldırısına karşı koymuş, ancak çatışmada yüzlerce kişiyle birlikte hayatlarını kaybetmişlerdir.
• Bu olaydan sonra Aşita aşireti birçok kola ayrılmıştır.

Günümüzdeki Kollar ve Yerleşimler

• Deyrkufan, Barım, Hırmeysé ve Günase’de halen Aşitalılar yaşamaktadır.
• Nusaybin ve Suriye’deki Kasıka aşireti ağalarından bazı aileler de Aşita kökenlidir.
• Mala Ahmed Yusuf Hasan ailesi sonradan Nusaybin, Tılmınnar ve Tıl Yakup köylerine yerleşmiştir.

Kaynakça

1. Altan Tan, Turabidinden Berriyeye: Kürt Aşiretleri ve Aşiretler Arası İlişkiler, İstanbul, 2011.
2. Sir Mark Sykes, The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire, London, 1906.
3. Hamidiler.com (yerel tarih derlemeleri).
4. Şerefhan, Şerefname, MEB Yayınları (bölgedeki aşiretler üzerine klasik kaynak).

 UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz. Not:Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. sitemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz...