Revadi,Ravadi, Rewadi Aşireti

Revadi (Ravadi/Roandi) Aşireti ve Tarihsel Seyri

Köken ve Yerleşim

Revadi aşireti, kaynaklarda Azerbaycan kökenli olarak gösterilmektedir. İlk kez miladi 846–1221 yılları arasında tarih sahnesinde görülür.

• İbn Hurdazibe, El-Mesalik adlı eserinde 847’de Tebriz’de Muhammed Ravadi ile görüştüğünü aktarır.
• Muhammed Sallabi, Revadi aşiretini Kürt aşiretleri arasında “şeref ve şöhret açısından en namlı aşiret” olarak tanımlar. Ona göre aşiretin merkezi Tiflis yakınlarındaki Duvin şehridir.
• İbnü’l-Esir, El-Kamil adlı eserinde Revadi aşiretinin Duvin’den geldiğini ve Kürt asıllı olduğunu belirtir.
• Sonraki dönemlerde aşiret Ravenduz şehrine yerleşmiştir.

Bu aşiretin bilinen gerçek adı Roandi/Roadi olup “güneşçiler” veya “güneşe tapanlar” anlamına gelmektedir.

Aşiret Yapısı ve Kolları

Revadi federasyonu içinde Hertuşi, Soran ve Şikaki gibi günümüzde hâlâ varlığını sürdüren aşiretler bulunmaktadır. Aşiret, çok sayıda kabileye ayrılmıştır. Bunlardan bazıları:

• Mamkürd, Mamesam, Mamesal, Mamikal, Mamibal, Pirbali, Kelo, Şihab, Malibas, Nurik, Hennari, Xilani, Kasani, Şeyh Mahmudi, Bamami, Dırejki, Sekoye, Hirboyi, Şekoli, Mendik, Pirjai, Baymar, Ravendik, Piresoyi, Şirvani, Pirastoni, Xoşnav, Mirmahmedi, Miryusufi, Pizderi, Şikaki, Hertuşi, Soran.

Bugün bu kolların bir kısmı bağımsız aşiret kimliği kazanmış, çoğu Ravenduz ve çevresinde yaşamaktadır.

Önemli Şahsiyetler

1. Selahaddin-i Eyyubi
   Eyyubi devletinin kurucusu olup Revadi aşiretine mensuptur.
2. Merziban Salar (ö. 957)
   Babası Mamelanlı Muhammed’in ardından Azerbaycan’da iktidarı ele almış, Rus saldırılarına karşı koymuş, ancak Büveyhilerle savaşta yenilerek esir düşmüştür.
3. Cestan Salar (ö. 960)
   Merziban’ın oğlu olup kardeşleriyle iktidar mücadelesine girmiş, entrikalar sonucu kardeşlerini öldürerek yönetimi ele geçirmiştir.
4. Vahsudan
   Muhammed’in oğlu, Cestan’ın amcasıdır. İktidarı ele geçirerek bir süre Azerbaycan’da hüküm sürmüş, ancak Salar İbrahim tarafından tahtından indirilmiştir.
5. Tabey Ahmedil (ö. 1112)
   Marağa İmareti’nde Atabey unvanıyla emirlik yapmış, Selçuklu Sultanı Mahmud ile birlikte Suriye seferine katılmıştır. Kudüs ordusuna karşı savaşmış, daha sonra Bâtınîler tarafından öldürülmüştür.
6. İbrahim Salar (ö. 990)
   Merziban’ın oğlu, Azerbaycan eyaletinin hükümdarıdır. Büveyhilerle ittifak kurarak ülkesini yeniden ele geçirmiş, halk tarafından kahraman ve zeki bir emir olarak anılmıştır.
7. Emir Eyüp (Necmeddin)
   Sultan Selahaddin’in babasıdır. Tikrit muhafızı olarak görev yapmış, İmadeddin Zengi’ye destek vermiş, Balbek muhafızı olmuş, II. Haçlı Seferi’nde Şam’ı savunmuştur.
8. Emir Harp
   Revadi aşiretinin reisi Emir Abdullah’ın oğludur. Havarzem ordusuna karşı kahramanca savaşmıştır.
9. Şadi
   Selahaddin’in dedesi olup Bağdat muhafızı olarak görev yapmıştır.
10. Şadi Eyubi (Melik el-Evhat Takyeddin Sadi)
    Selahaddin’in amcası Şirguh’un torunlarındandır. Şam emirleri arasında yer almış, 1310 yılında Şam’da ölmüştür.

Değerlendirme

Revadi aşireti, tarih boyunca Azerbaycan’dan Mezopotamya’ya uzanan geniş bir coğrafyada etkin olmuş, hem siyasi hem de askeri açıdan önemli roller üstlenmiştir. Özellikle Eyyubiler hanedanının bu aşiretten çıkması, Revadi aşiretinin İslam dünyasında bıraktığı mirası göstermektedir. Bugün Ravenduz ve çevresinde yaşayan kolları, tarihsel köklerini sürdürmektedir.

Kaynakça

• İbn Hurdazibe, El-Mesalik.
• İbnü’l-Esir, El-Kamil.
• Muhammed Sallabi, Kürt Aşiretleri Üzerine Notlar.
• İbn-i El Belhi, Farsname.
1. Lirx, Dirasati Havla al-Akrad (Arapçaya çeviren Dr. Abdi Haci, Halep, 1994).
• Muhammed Emin Zeki Beg, Kürd ve Kürdistan Tarihi.
• Ruhavi derlemeleri.

Derleme : Memedé Kazım

UYARI: SİTEMİZİN TÜM HAKLARI SAKLI OLUP, İNTERNET ÜZERİNDEN YAYIN YAPMAKTADIR.
İZİNSİZ VE KAYNAK GÖSTERİLMEDEN KULLANILAMAZ.