MAMAŞLI OĞMAĞI

Mamaşlu aşireti, Akkoyunlu siyasî yapısında önemli roller üstlenmiş, Ali Bey’in liderliğinde Kara Yülük Osman Bey döneminde Akkoyunlulara katılmış ve sonraki süreçte divan görevlerine kadar yükselmiştir. Bu aşiret, 15. yüzyılda Akkoyunlu-Karakoyunlu mücadelelerinde etkin olmuş, 17. ve 18. yüzyıllarda Osmanlı arşivlerinde Maraş bölgesinde görülen Mamalu Türkmenleri ile bağlantılı olma ihtimali taşımaktadır.

Mamaşlu Aşiretinin Akkoyunlulara Katılımı

• Kara Yülük Osman Bey Dönemi: Mamaşlu aşireti, Ali Bey’in reisliğinde Akkoyunlulara katılmıştır. Bu katılım, Akkoyunlu konfederasyonunun genişlemesine katkı sağlamıştır.
• Hamza Bey Dönemi: Ali Bey, Hamza Bey zamanında divan reisliğine kadar yükselmiş, bu da aşiretin devlet yönetiminde önemli bir konuma ulaştığını göstermektedir.

Taht Mücadeleleri ve Ali Bey’in Rolü

• 1444 Sonrası: Hamza Bey’in ölümünden sonra Ali Bey, Mahmud b. Kara Osman’ın adaylığını desteklemiştir.
• Karakoyunlu Baskısı: Mahmud’un Karakoyunlular tarafından esir edilmesi üzerine Ali Bey, Karakoyunlu hükümdarı Cihanşah’a katılmış ve Kuzistan valiliğine tayin edilmiştir.
• Bu durum, aşiretin esnek bir siyaset izlediğini ve bölgesel güç dengelerine göre ittifaklarını değiştirdiğini göstermektedir.

Akkoyunlularla Yeniden İttifak

• Ali Bey’in neslinden gelenler, yaklaşık 20 yıl sonra Akkoyunlularla yeniden ittifak kurmuşlardır.
• Bu ittifak, aşiretin hem siyasi hem de askeri açıdan önemini koruduğunu ortaya koymaktadır.

Osmanlı Dönemi ve Maraş Türkmenleri

• 17. ve 18. yüzyıllar: Osmanlı arşivlerinde Maraş bölgesinde geçen Mamalu Türkmenleri, büyük ihtimalle Mamaşlu aşireti ile bağlantılıdır.
• Bu bağlantı, aşiretin Osmanlı döneminde de varlığını sürdürdüğünü ve bölgesel Türkmen toplulukları içinde kaynaştığını göstermektedir.

Değerlendirme

Mamaşlu aşireti, Akkoyunlu-Karakoyunlu rekabetinde önemli bir aktör olmuş, divan görevleri ve valilik gibi yüksek makamlara ulaşmıştır. Ali Bey’in siyasi manevraları, aşiretin hem Akkoyunlu hem Karakoyunlu siyasetinde etkin olduğunu ortaya koymaktadır. Osmanlı döneminde Maraş Türkmenleri ile bağlantısı, aşiretin uzun süreli tarihî devamlılığını göstermektedir.

Kaynakça

1. Saray Arşivleri, 8315.
2. Diyarbekriyye, s.132-133, 147-148, 169, 172.
3. Demirtaş, Bozulus, s.32, not 8, 48.
4. Faruk Sümer, Oğuzlar (Türkmenler), İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1992, s.148, 175.
5. Arz-nâme, s.32.
6. Tarih-i Gıyasi, s.32.
7. Ahsen, cilt XI, s.322.
8. Refik, Aşiretler, s.66, 69-70, 111-113, 127-128, 171-173, 192-197.
1. Bacque-Grarnmont, “Une Lettre du Prince Ottoman Bayezid b. Mehmed sur les Affaires d’Iran en 1480,” Studia Iranica, II (1973), s.229-240.
9. Ayşe Atıcı Arayancan, “Akkoyunlu Yönetiminde Aşiret Kavgaları,” Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt 6, Sayı 13, 2018.