KEŞKİ ,KEŞK AŞİRETİ

Köken ve Yayılım

Bu aşiret İran,Türkiye,Irak ve Suriye’ye yayılmış olan ve kökleri çok eskilere dayanan  Gulali aşiretinin bir kabilesi iken çoğalarak aşiret düzeyine çıkmıştır. 
Gulali (Gilali) aşireti, tarihsel olarak İran, Türkiye, Irak ve Suriye coğrafyalarına yayılmış bir topluluktur. Başlangıçta daha geniş bir aşiretin kabilesi iken zamanla çoğalarak bağımsız bir aşiret düzeyine yükselmiştir. Rivayetlere göre Gulalilerin ilk atası Seyfettin Saborî adlı bir şahsiyettir. Abbas Azavi’nin araştırmalarında, Gulali veya Gilali topluluklarının ilk adlarının Mahmat veya Mahmadi olduğu kaydedilmektedir.
Aşiretin erken oluşum süreci, Gulali liderlerinden Şerafettin Salarî’nin Moğollar tarafından Erbil’de öldürülmesinden sonra başlamıştır. Bu olayın ardından Gılali ve Ketikan aşiretleri Birecik’te birleşmiş, Moğollara karşı isyan etmiş ve sonrasında Mısır ile Şam’a hicret ederek yeni bir toplumsal yapılanma oluşturmuşlardır. Günümüzde Gulali aşiretinin bazı kollarına İran, Irak ve Türkiye’de rastlanmaktadır.
Tarihsel Yerleşimler
Bir dönem Gulali toplulukları İran’ın Revansir şehrinin kuzeyinde yaşamışlardır. Hitit Devleti içinde MÖ 1115 yıllarında Malatya civarında yaşayan Kaşki adlı bir kabileden söz edilmektedir. Ancak Gulali aşireti ile Kaşkiler arasında doğrudan bir bağlantı kurmak tarihsel açıdan zayıf görünmektedir. Gulali aşiretinin Kaşkilerden ayrılmış bir kol olduğu iddiası, kronolojik ve kültürel bağlamda ikna edici değildir.
Daha sonraki süreçte Gulali aşireti, yaklaşık 4000 kişilik bir topluluk halinde Diyarbakır yöresine göç etmiştir. Bu aşiretin bilinen kolları şunlardır:

Şeyh Hasani

Zurabi – Reisleri Ketxoda Sedat Han Kemir

Katevani – Reisleri Ali oğlu Ahmet

Kelkevendi – Reisleri Ketxoda Muhammed bin Hüseyin

Mirevendi – Reisleri Ketxoda Muhammed bin Haydar

Ortaçağ Dönemi
MS 1250 yıllarında Keşki aşireti, Hasankeyf, Siirt, Beşiri, Tor ve Erzen şehirlerini içine alan Melikan Beyliği sınırları içinde yaşamaktaydı. Melikanlılar, tarihsel olarak Selahaddin Eyyubi’nin soyundan gelmektedir. Şerefhan Bitlisi’nin Şerefname adlı eserinde, Keşki aşireti ünlü Melikan hanedanının egemenliği altında Hasankeyf aşiretleri arasında gösterilmektedir.
 Kaynakça

Azavi, Abbas. (1939). Tarih-i Kürdistan. Bağdat.

Bitlisi, Şerefhan. (1597). Şerefname.

Minorsky, Vladimir. (1943). The Kurds: A Historical Outline. Bulletin of the School of Oriental and African Studies.

McDowall, David. (2004). A Modern History of the Kurds. London: I.B. Tauris.

Bruinessen, Martin van. (1992). Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan. London: Zed Books.