KAFKAS CEPHESİ ŞEHİDİ ŞEMSKANLI KOLAĞASI İZZET EFENDİ

                                                                                                 Bu görsel Temsilidir.

İzzet Efendi (Şemseki Aşiretinden)

Köken ve Eğitim

İzzet Efendi, Van’daki Şemseki aşiretinden Abdullah Bey’in oğlu olarak dünyaya gelmiştir. İlk eğitimini Van’da tamamladıktan sonra İstanbul’da Mekteb-i Harbiye’ye girmiş ve başarıyla mezun olmuştur. Mezuniyetinin ardından Osmanlı ordusunda görev almış, özellikle Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı’nın doğu cephelerinde aktif olarak bulunmuştur.

Askerî Görevleri

İzzet Efendi, 11. Kolordu’ya bağlı 13. Kafkas Alayı’nda Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı) olarak görev yapıyordu. Erzurum’un Ruslar tarafından işgali sırasında birçok Osmanlı subayıyla birlikte esir alınmış ve Hazar Denizi’nin ortasındaki Nargin Adası’na sürülmüştür.

Esaret ve Firar

1954’te Fahrettin Erdoğan tarafından yayımlanan Esir Subaylar adlı hatıratta, Erzurum’un düşmesinden sonra esir edilen subayların Nargin Adası’na gönderildiği aktarılır. Bu subaylar arasında İzzet Efendi de bulunmaktaydı.

Nargin Adası’nda esir hayatı sürerken, İzzet Efendi ve arkadaşları izinli olarak Bakü’ye götürülmüş, ancak son izinlerinde adaya dönmeyerek firar etmişlerdir. Bakü Arama Polis Dairesi’nin 16 Nisan 1916 tarihli raporunda, firar eden subayların İran pasaportları ve giysileriyle teçhiz edilerek İran’a gittikleri belirtilmektedir. Bu kaçışta Müslüman Hayriye Cemiyeti ve Kafkasya Müslüman Talebeleri Komitesi önemli rol oynamış, Azerbaycanlı Türk hanımlar ve iş insanı Murtaza Muhtarov da esirlerin kaçışına destek vermiştir.

Kafkas Cephesi ve Şehadeti

Firarın ardından tekrar birliğine katılan İzzet Efendi, Kafkas Cephesi’nde 28. Tabur Komutanı olarak görev yapmıştır. 14 Temmuz 1918’de Şamahı Muharebesi sırasında göğüs göğüse çarpışmada dört er ile birlikte şehit düşmüş, yirmi er yaralanmıştır.

1. Kafkas Alayı, 14-20 Temmuz 1918’de Şamahı’yı ele geçirerek ileri harekâta devam etmiş, bu süreçte İzzet Efendi’nin şehadeti büyük bir kayıp olarak kayıtlara geçmiştir. 19-20 Temmuz’da Medrese sırtlarında ve Şamahı kasabasında süren çarpışmalar sonucunda Bolşevik kuvvetleri geri çekilmiş, ancak bu muharebede İzzet Efendi hayatını kaybetmiştir.

Milli Savunma Bakanlığı Arşivlerindeki Bilgiler

• Baba Adı: Abdullah
• Adı: İzzet Efendi
• Lakabı: Şemseki Aşiretinden
• Sınıfı: Süvari
• Rütbesi: Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı)
• İli: Van
• Kolordu: 11
• Alay: 20
• Tabur: 28
• Bölük: 5
• Harp: Birinci Dünya Savaşı
• Cephe: Şark (Kafkas) Cephesi
• Ölüm Tarihi: 14 Temmuz 1918 (11/12/1331)

İlave Bilgiler

• İzzet Efendi’nin esaret ve firar hikâyesi, Osmanlı subaylarının direniş ruhunu ve Azerbaycan halkının Türk esirlerine verdiği desteği göstermesi açısından önemlidir.
• Şamahı Muharebesi, Kafkas İslam Ordusu’nun Bakü’ye ilerleyişinde stratejik bir dönüm noktasıdır. İzzet Efendi’nin şehadeti, bu ilerleyişin sembolik kayıplarından biridir.
• Şemseki aşiretinden olması, onun hem yerel kimliğini hem de Osmanlı ordusundaki çok kültürlü yapıyı yansıtmaktadır.

Kaynakça

• Erdoğan, Fahrettin. (1954). Esir Subaylar. İstanbul.

• Milli Savunma Bakanlığı Arşivleri, Şehit Kayıtları.

• BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivi). Birinci Dünya Savaşı Kafkas Cephesi Belgeleri.

• McDowall, David. (2004). A Modern History of the Kurds. London: I.B. Tauris.

• Bruinessen, Martin van. (1992). Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan. London: Zed Books.

• Hacıyev, Anar. (2018). Kafkas İslam Ordusu ve Bakü’nün Kurtuluşu. Bakü.

              

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır....