İnallu, , İzeddin Hacilu ve İvazoğulları Oymakları

İnallu Aşireti

• Köken ve Katılım: İnallu aşireti, Oğuzların Bozok koluna mensup Türkmen topluluklarından biridir. 1071 Malazgirt Savaşı sonrası Anadolu’ya gelen bu aşiret, 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra Moğol baskısı nedeniyle Suriye’ye göç etmiş ve Halep civarında yaşamıştır.
• Akkoyunlu Dönemi: 1407-1418 yılları arasında tedrici olarak Kara Yülük Osman Bey’e katılmış, Afşar ve Bayatlarla birlikte Akkoyunlu konfederasyonunun bir parçası olmuştur.
• Safevîler Dönemi: Daha sonra Kızılbaş konfederasyonuna ve Afşar oymakları içine dahil olmuşlardır. Bu durum, İnallu aşiretinin Akkoyunlu-Safevî geçiş sürecinde etkin bir rol oynadığını göstermektedir.
• Osmanlı Dönemi: 16. yüzyılda Osmanlı kayıtlarında İnallu oymağına dair bilgiler bulunmakta, özellikle 1500-1600 yıllarında cemaat ve oba yapılarıyla Osmanlı konar-göçer teşkilatına dahil oldukları görülmektedir.

İvaz Aşireti

• Bozulus Bağlantısı: İvaz aşireti, Bozulus Türkmenleri arasında yer almıştır.
• Siyasi Rol: 15. yüzyıl ortalarında Akkoyunlu Hasan Bey’in, Karakoyunlu emirlerinden Rüstem Tarhan ile mücadelesinde Hasan Bey’i desteklemiştir.
• Sonraki Dönem: Bu mücadeleden sonra kaynaklarda İvaz aşiretine dair bilgiler kaybolmaktadır. Bu durum, aşiretin ya başka oymaklara katıldığını ya da tarih sahnesinden silindiğini düşündürmektedir.

İzzeddin Hacilu Aşireti

• Akkoyunlu Dönemi: Akkoyunluların beylik devrinde kaynaklarda yalnızca bir reisinin adı geçmektedir.
• Sultan Murad Dönemi: Osmanlı arşiv belgelerine göre, Akkoyunlu Sultanı Murad’ın devleti Kızılbaşlardan kurtarma mücadelesinde en büyük destekçilerden biri İzzeddin Hacilu aşireti olmuştur.
• Bu destek, aşiretin Akkoyunlu siyasetinde önemli bir rol oynadığını ve Osmanlı-Safevî çekişmesinde Türkmen aşiretlerinin belirleyici olduğunu göstermektedir.

Değerlendirme

• İnallu: Türkmen göç hareketleri ve Akkoyunlu-Safevî geçişinde önemli bir aşiret.
• İvaz: Akkoyunlu-Karakoyunlu mücadelesinde kısa süreli etkili olmuş, ancak devamlılığı sınırlı.
• İzzeddin Hacilu: Akkoyunlu Sultan Murad’ın Kızılbaşlara karşı mücadelesinde kritik bir destekçi.

Bu üç aşiret, Akkoyunlu konfederasyonunun sosyal ve siyasi yapısını anlamak açısından önemlidir. Özellikle İnallu ve İzzeddin Hacilu aşiretleri, Osmanlı ve Safevî dönemlerinde de izleri görülen Türkmen topluluklarıdır.

Kaynakça

1. Saubh VI, 281; Suluk IV, 464; Hacer III, s.171.
2. Nücum, VI, s.389, 557.
3. Halil el-Zahiri, Zubtet-t Kesfir’l-Memalik, neşr: P. Ravaisse, Paris, 1894, s.105.
4. Diyarbekriyye, s.60, 201, 236, 640.
5. Nigiristan, s.353.
6. Ahmed Münşi Kumi, Hülasatü’l-Tevarih, neşr: Hans Müller, Wiesbaden, 1964, s.31-34, 98.
7. Tarih-i Abbasi, s.1085.
8. Faruk Sümer, Oğuzlar (Türkmenler), İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1992, s.152, 174-176, 191, 221-229, 261-304, 342-343.
9. Demirtaş, Bozulus, s.32, not 11, 48.
10. Ömer Mutlubaş, 1500-1600 Yılı İnallu Aşireti, PDF Çalışması.
11. Faik Bulut, “Karakoyunlu ve Akkoyunlu Devletinde Kürt Aşiretlerinin Rolü,” Independent Türkçe, 2020.

UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz.