ÇANAKKALE DESTANI

Çanakkale Savaşları: Bir Dönüm Noktası

Çanakkale Savaşları, İngiltere'nin öncülüğünde Fransızlar ve Rusya ile Avustralya'nın da katıldığı bir savaş.  Savaşın başlangıcında, Rusya'nın isteği üzerine Çanakkale Boğazı'nı ele geçirme planları yapıldı. Churchill'in planlaması ile başlayan savaş, Türklerin direnişi ile karşılaştı.

18 Mart 1915'te, İtilaf Devletleri donanması saldırıya geçti. Ancak, Nusret mayın gemisinin döşediği mayınlar savaşın kaderini değiştirdi.  Türk bataryaları, düşman gemilerine ağır kayıplar verdirdi. Seyit Onbaşı'nın attığı top mermisi, Ocean gemisine isabet etti. 

Çanakkale muharebeleri söz konusu olunca, biz Türkler, gururla ve haykırarak “Çanakkale Geçilmez!” deriz. Buna inanarak ve bunu övünerek söyleriz. Oysa bu değerlendirme, 1916 yılından sonra ve Çanakkale savaşlarının sonucu bilinerek yapılan bir değerlendirmedir. Bugün sadece biz değil, bütün dünya biliyor ki Çanakkale Boğazı Türklerin elinde olduğu sürece savaşarak geçilemez.

Çanakkale'yi geçilmez yapan Türk insanının vatan sevgisi ve onun bağımsız yaşama isteğidir. Bu tespiti yapmadan ortaya konulacak her türlü değerlendirme, en azından eksik olacaktır. Çanakkale Boğazı'na saldırı ve orada bir cephe açılması fikrinin bir Rus isteği ile ortaya çıktığı bilinmektedir. 1914 sonlarında Doğu cephesinde, Erzurum Köprüköy ve Azap saldırılarının Osmanlı lehine geliştiği bir sırada, Rus Çarı II. Nikola, 2 Ocak 1915'de İngiltere'ye müracaat ederek, Doğu Anadolu'da savaştığı Türkiye'nin herhangi bir zayıf yerinde yeni bir cephe açıp-açamayacaklarını ve kendilerine askerî malzeme konusunda yardımcı olup olamayacaklarını sordu. Çar bu isteği yaparken asla Çanakkale Boğazı'nda bir cephe açılacağını düşünmüyordu. Fakat Çar'ın isteğinin Londra'da değerlendirildiği günlerde, Çanakkale Boğazı'na saldırı düşüncesi İngilizlerde, özellikle de Churchill'de, netleşmişti söylenebilir.

SEYYİT ONBAŞI

                                                          BU SAYFADAKİ BÜTÜN FOTOĞRAFLAR TEMSİLİDİR

Çanakkale Savaşları: Bir Dönüm Noktası (Devam)

İngilizlerce Boğaza yapılacak saldırının tartışılan yanı, yapılacak seferin yalnız savaş gemileriyle mi, yoksa aynı zamanda kara kuvvetleri tarafından desteklenmesi suretiyle mi yapılacağıydı. Churchill, bir yandan İngiltere Başbakan'ına savaşın söz konusu olmasından buyana Gelibolu'ya saldırılmasını istemekte olduğunu, Çanakkale Boğazı'nın sadece savaş gemileriyle zorlanacağını, bu suretle de Rusya'nın “yeni cephe” isteğinin de yerine getirilmiş olacağını bildirdi.

Amiral Carden 5 Ocak'ta verdiği cevapta bir baskınla Çanakkale Boğazı'nın zorlanabileceğini sanmadığını fakat esaslı bir plan yapılarak çok sayıda gemiyle bu saldırının gerçekleştirilebileceğini bildirdi. Bu cevap hem Churchill, hem de İngiliz savaş komitesi üyelerini tatmin etti.

Fransa da bu harekata katılmayı kabul etti. Rusya'ya önce haber verilmemişti. Harekattan daha sonra haberdar olan Rusya, İstanbul'a kendilerinden önce İngilizlerin girmesinden endişeleniyor ve Boğaz harekatında yer almak istiyordu.

Çanakkale Boğazı'na saldırı planı Amiral Carden tarafından hazırlandı. Plana göre, önce Boğazın girişini savunan dış bataryalar uzun mesafelerden bir ateşle tahrip edilecekti. Planın başarılı bir şekilde uygulanabilmesi havaların iyi gitmesine; yeterli cephane sağlanmasına ve Türklerin savunmada göstereceği zafiyet ve yılgınlığa bağlanmıştı.

18 Mart sabahı İtilaf Devletleri donanması saldırıya geçti. Ancak, Nusret mayın gemisinin döşediği mayınlar savaşın kaderini değiştirdi. Türk bataryaları, düşman gemilerine ağır kayıplar verdirdi.

Kaynakça:

Andre Mandelstam, “20. Yüzyılda Rusya’nın Akdeniz’e Çıkış Politikası”, Ulus Gazetesi, 1.11.1946, Tefrika no:565, aktaran: Süleyman Kocabaş, Türk-Rus Mücadelesi, İstanbul 1989.
C. F. Aspinal. Oglander, Gelibolu Askeri Harekatı, c. 1, İstanbul 2005, s.67.
C. F. Aspinal. Oglander, a.g.e., c. 1, s.82,83.
C. F. Aspinal. Oglander, a.g.e., s.83, 84.
A. Thomazi, Çanakkale Deniz Savaşı, Ankara 1997, s.16-17.
A. Thomazi, a.g.e., s.20.
Ertuğrul Efekan, Sonkale Çanakkale, Ankara 2006, s.14.
A. Thomazi, a.g.e., s.20.
http://www.forumtt.net/canakkaledeki-tek-rus-kruvazoru-askold.- 28.11.2009; A. Thomazi, a.g.e., Ankara, 1997, s.32.
A. Thomazi, a.g.e., s.17.
I.Dünya Harbinde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekatı, V. Cilt, 1 nci,2 nci ve 3 ncü Kitapların Özetlenmiş Tarihi, Ankara 1997, s.24.
A. Thomazi, a.g.e., s.24-25.
A. Thomazi, a.g.e., s.26-27.
A. Thomazi, a.g.e., s.34-35.
A. Thomazi, a.g.e., s.36.
A. Thomazi, a.g.e., s.44 KISMEN ALINTI:Prof. Dr. Cemalettin TAŞKIRAN (Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 73)

BU SAYFA TAMAMEN BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR.