BARZAN AŞİRETİ

Barzan (Berazi/Barazani) Aşireti, tarihsel olarak iki ana kola ayrılan ve hem Irak hem de Anadolu coğrafyasında izleri bulunan önemli Kürt aşiretlerinden biridir. Çoğu kaynakta Barzan aşireti ile Barzani ailesi aynı grup gibi gösterilse de, aslında Barzani ailesi bu aşiretin şeyhliğini üstlenmiş bir tarikat ailesidir.

Tarihsel Köken ve Kollar

• İki ana grup:
• Hasanoyi Berazileri
• Süleymani Berazileri
• Hasanoyi kolu bir dönem beylik kurmuş, Miladi 1096’da sona ermiştir. Dağılan gruplar Zap Nehri civarına ve Hakkâri yakınlarına yerleşmiş, Barzan bölgesinde köyler kurmuşlardır.
• Süleymani Berazileri ise Suruç, Birecik, Ağrı, Aynularap, Carablus, Şam ve Halep gibi şehirlerde yaşamaktadır.

Yerleşim ve Federasyonlar

• Hasanoyi Berazileri: Kirmanşah yakınlarındaki Barazı (Şahbaraz) şehri ve dağlarından çıkmış, Hamadan ve Dinaver civarında beylik kurmuşlardır.
• Daha sonra Zap Nehri civarına yerleşmişlerdir. Burada Zibari aşireti federasyonuna tabi olmuşlardır.
• Kulp ve civarındaki Süleymaniye Berazileri ise Süleymani federasyonuna katılmıştır.

Şeyhlik ve Tarikat

• Barzani ailesi, Berazi aşiretinin şeyhliğini üstlenmiştir.
• İlk tarikat şeyhi Şeyh Mesut Berazi’dir. Tarikatı seyidlik yoluyla değil, halifelik yoluyla almışlardır.
• Günümüzde de Barzani ailesinin şeyhlik geleneği devam etmektedir.

Suruç ve Irak Berazileri

• Suruç Berazilerinin şeyhleri: Kösan ve Ziyaret köylerinde Şeyh Hüseyin çocukları ve Şeyh Bozan çocukları.
• Irak Berazilerinin şeyhleri: Abdulselam ailesi (Barzani olarak lakaplandırılmıştır).

Önemli Şahsiyetler

1. Muhammed bin Ahmet (İbn-i Barzan)

• Irak’ın kuzeydoğusundaki Barzan Kürtlerine mensuptur.
• Ailesi Anadolu’ya göç ederek İskilip’e yerleşmiştir.
• Burada doğmuş, alimlerden ders almış, Arapça ve edebiyatta ileri düzeye ulaşmıştır.
• H.983 (M.1575) yılında İstanbul’da vefat etmiştir.
• Şezeret el-Zehep adlı eserde hayatı anlatılmaktadır.

Akademik Değerlendirme

Barzan aşireti, hem dini liderlik (şeyhlik) hem de siyasi federasyonlara katılım yoluyla Kürt aşiret tarihinin önemli bir parçasıdır. Barzani ailesinin şeyhlik rolü, aşiretin dini ve toplumsal kimliğini şekillendirmiştir. Hasanoyi ve Süleymani kollarının farklı coğrafyalara dağılması, Kürt aşiretlerinin tarih boyunca hem yerel hem bölgesel güç dengelerinde oynadığı rolü göstermektedir.

Kaynakça

• Edward William Charles Noel, Kürdistan Üzerine Gözlemler, 1919.
• Muhammed Emin Zeki Beg, Kürtler ve Kürdistan Tarihi, 1931.
• Şezeret el-Zehep (İbn-i Barzan biyografisi).
• Altan Tan, Kürt Aşiretleri ve Aşiretler Arası İlişkiler.

UYARI: SİTEMİZİN TÜM HAKLARI SAKLI OLUP, İNTERNET ÜZERİNDEN YAYIN YAPMAKTADIR.
İZİNSİZ VE KAYNAK GÖSTERİLMEDEN KULLANILAMAZ.